Plog – Denk aan omdenken

Denk aan omdenken, denk ik wanneer ik verstar voor de drempel. Wederom. Denk aan wat je wél kan. Daar gaat het om. Omdenken is denken in termen van mogelijkheden in plaats van problemen. De vijftien strategieën zijn absoluut zinvol. Ik kan ze iedereen aanbevelen. De hele rataplan.

Alleen blijf ik zelf eindeloos rondtollen door deze twee:

  • Strategie nummer 5. Doorzetten: door te volharden, creëer je nieuwe mogelijkheden.
  • Strategie nummer 8. Elimineren: stop met wat niet (meer) werkt.

Tja.

Even terug op Leidse geboortegrond

Ondanks alle wetenschappelijke kennis blijven sommige zaken onverklaarbaar. Eind jaren tachtig kreeg ik een huurwoning op de Leidse Uiterstegracht. Het was bij de Groenesteeg in het hart van de wijk Pancras Oost. Deze middeleeuwse wijk uit 1346-1355 ligt tussen de Oude en de Nieuwe Rijn, de Hooigracht en de Herengracht. Hier werd eeuwenlang het befaamde Leidse laken gemaakt. Eenmaal daar, bekroop mij het vreemde gevoel dat ik al een veel oudere band had met die wijk. Alsof mijn voorouders er hadden rondgelopen.

Het is zo’n buurt waar vroeger wevers thuis werkten op een groot getouw in de krappe voorkamer van hun ‘wevershuis’. In de negentiende eeuw verschenen de machines en fabrieken. Veel verkrotte pandjes maakten in die tijd plaats voor de vooruitgang. Na nog een periode van verval werden de resterende oude huisjes en gebouwen opgelapt. Inmiddels zijn ze zeer geliefd en worden ze gekoesterd als erfgoed.

Een paar jaar na mijn komst verhuisde ik weer en eind 1995 dook ik in mijn geschiedenis. Sindsdien begrijp ik iets beter waar dat gevoel vandaan kwam. Want inderdaad: de afgelopen eeuwen hebben nergens anders zoveel voorouders van mij op een kluitje gewerkt, geleefd en rondgelopen.

De bevolkingssamenstelling van deze buurt is intussen flink veranderd. Dat proces gaat continu door. Waarschijnlijk is ruim de helft sinds mijn vertrek nieuwkomer. Op mijn geboortegrond – een straat verder – wonen nu studenten en immigranten. Elk jaar arriveren en vertrekken mensen. Een deel blijft hangen en sommigen keren na jaren terug. Het is nooit anders geweest daar.

De wereld in kleur tot 1918 – Half houten huizen

Geïnspireerd door de fototentoonstelling De wereld in kleur tot 1918 dook ik in mijn reisfotoalbums. Want bouwwerken zoals op de oude foto hieronder, ken ik van vakanties in Zuid-Europa. Daarom vandaag een laatste drieluik. Deze keer met half houten huizen: oorspronkelijk – vervallen – vernieuwd.

Deze foto in het museum werd in 1913 genomen. Het is een straattafereel in Ohrid, Macedonië. De bovenverdieping van de huizen is gemaakt van donkerbruin hout, terwijl de begane grond met witgepleisterde stenen is gebouwd. Een vergelijkbare bouwstijl zag je vroeger van Spanje en de Balkan tot in Turkije. Daarvoor gebruikte men de materialen die lokaal voorhanden waren. Zoals ruwe brokken uitgehouwen steen.

In 1987 nam ik deze foto van soortgelijke huizen in Ohrid. Op de achtergrond staat een donker houten pand. Het steile paadje ernaartoe is geplaveid met dezelfde soort natuursteen als waarmee muren werden gebouwd. In het pand links zitten flinke kieren, maar het is in gebruik. Was overgrootvader de eerste eigenaar? Dan is het vast nog in handen van dezelfde familie. Vermoedelijk woont men boven en is er beneden een stal of werkplaats.

Dergelijke rustieke huizen vind ik mooi. Ze laten wat aan de fantasie over. Als zo’n pand nog niet is gesloopt, wordt het nu tot boetiekhotel omgetoverd. Meestal met een smaakvol en comfortabel resultaat.

Wel is er verschil tussen een minutieus uitgevoerde restauratie of een renovatie. Een renovatie pakt soms te weldoordacht en gladgestreken uit. Ook in Ohrid gaat de ontwikkeling door. Toeristen bezoeken er nu de zorgvuldig opgepoetste versie van het oude stadshart. Alsof dat een model is geworden van zichzelf.

Klik desgewenst op een foto voor een vergroting.

(Bovenste foto uit Collection Archives de la Planète – Musée Albert-Kahn/Département des Hauts-de-Seine.)

De wereld in kleur tot 1918 – Amsterdam

Een fototentoonstelling in het Allard Pierson Museum over mensen en plaatsen in de wereld van voor 1918. Dat moest ik zien. Want er is een grote reis die ik in de verleden tijd had willen maken. Namelijk over land de Zijderoute volgend van Venetië naar China. Maar ik ben te laat geboren voor wat ik onderweg had willen zien. En toch. De kleurenfoto’s roepen wel degelijk herinneringen op aan sporen die er in 1987 nog waren. Toen ik voor het eerst stukjes van de verschillende Zijderoutes passeerde.

Onze wereld is veranderlijk. De foto’s stammen uit een periode waarin een enkeling zich reizen kon veroorloven. De meeste mensen zagen zelden volkeren in andere werelddelen. Daarom werden nog in 1897 ‘negers’ getoond in hun nagebouwde dorp op de wereldtentoonstelling in het Belgische Tervuren. Ga vandaag eens naar het centrum van Amsterdam. Nu lopen er representanten rond van vrijwel elk volk op aarde. Alleen niet in hun originele klederdracht. En hun oorspronkelijke woonomgeving krijg je daar evenmin te zien.

Natuurlijk, die oude foto’s zijn ook een momentopname. Je hoeft maar te denken aan hoe Amsterdam zelf in vijf decennia is veranderd. In de jaren zeventig waren er hippies en Hare Krishna-volgelingen met trommels en oranje gewaden. Studenten bevolkten panden in steegjes die achter de brede grachten verkrotten. Daarna werd Amsterdam de stad van de krakersrellen met punkers in zwarte leren jasjes. Sindsdien is de bevolkingssamenstelling drastisch gewijzigd. En de gebouwen? De meesten herken je pas wanneer je vanaf de eerste verdieping omhoog kijkt.

Terug naar bovenstaande foto uit 1915. Toen ging een Roma- of Sinti-vrouw in Utrecht zo gekleed. Het is onduidelijk wie meer bekijks trok: zij of de fotograaf. Is er wel zo veel veranderd?

Tuinieren is ook een vak

Een mooie tuin creëren gaat met vallen en opstaan. Dat blijkt wel nu ik hier voor de vierde zomer woon. Elk jaar verloopt anders. Wat de ene zomer lustig staat te bloeien, verpietert het volgende jaar. Soms heb ik wat gezaaid en komt er niets op. Zet ik daar een andere plant neer, dan gaat het zaaigoed alsnog groeien. En nu weer deze droogte. Mijn tuin bestaat uit zanderige bosgrond met daarop een dun laagje aarde. Dat betekent veel sproeien. Laten we het onder ogen komen. We moeten overstappen op gewassen die in een mediterraan klimaat groeien.

Een tuin kan verrassend uitpakken. Het duurt even voordat je ontdekt waar een plant het beste groeit. Of je koopt een struik waarvan het label vermeldt dat hij maximaal een meter hoog wordt. Mooi dat ‘ie bij jou de halve tuin in beslag neemt. En denk je dat je een bloeiende klimmer hebt, valt er na drie jaar nog geen bloem te bekennen. Zo heb ik onlangs een plant weggeknipt. Alleen de wortels met de onderste houtachtige delen moeten er nog uit. Blijkt dat het een clematis is. En die bloeit pas nadat ‘ie wordt gesnoeid. Oeps.

Het is aangenaam om je te omringen met planten die aan vakantieoorden doen herinneren. Zodra het gaat regenen, wil ik een aantal droogte gevoelige planten vervangen. Op internet staan genoeg alternatieven uit het Middellandse Zeegebied. De planten daar kunnen namelijk wel wat hebben. Zelfs een beetje vorst, want ook in het Midden-Oosten vriest het soms. Desnoods kan je in de winter de wortels met stro afdekken.

Hier volgt een lijstje met aanbevolen planten, struiken en bomen voor wie hetzelfde wenst: albizia julibrissin/slaapboom, bougainvillea, lantana, lavendel, oleander, rozemarijn, campsis tagliabuana radicus/trompetbloem, callistemon/lampenpoetser, olijf, mimosa, vijg, cypres, parasolden, Franse roos, passiebloem, druif, koriander, tijm. Overigens doen een kogeldistel, clematis, hibiscus en akebia quinata/chocoladeplant het ook prima.

Op de website van Tuinadvies (geen sponsor) staan foto’s van soorten en heldere beschrijvingen.

Op vakantie terwijl de ramen open staan

Je weet nooit wie dit leest, dus heb ik gewacht met dit log. Want vorig jaar stonden er waarschuwingsborden in ons dorp. Er werd regelmatig ingebroken. We moesten opletten en de boel afsluiten als we van huis gingen. Maar de mensen zijn hier goed van vertrouwen. Mijn buurvrouw laat het raam van haar geparkeerde auto rustig urenlang open staan. Dat doen er meer.

Anderhalve week geleden. Een dag voordat ze op vakantie gaat, vraagt buurvrouw of ik haar voortuin wil sproeien. Prima. Ik krijg een sleutel van de voordeur en wens haar een fijne tijd toe. De auto wordt volgestouwd en de volgende ochtend rijdt ze weg. Wat later zit ik in mijn achtertuin. Dan valt mijn oog op haar dakramen. Ze staan alle drie open, en die niet alleen. De ramen van haar keuken, badkamer en schuur zijn evenmin gesloten. Ook de schuurdeur staat op een kier. Vergeten zeker … of was dit de bedoeling?

Ze rijdt vast al ergens in de bergen, maar ik heb haar 06-nummer. In een nonchalant sms’je informeer ik of ze alles bewust heeft opengelaten. Dat blijkt inderdaad het geval. Want, zo redeneert ze: ‘het wordt erg warm, het gaat volgens de weersvoorspelling de komende tijd niet regenen, met de ramen dicht wordt het anders zo benauwd voor de kat (die is nog thuis en daar zorgt iemand anders voor), en er valt weinig van waarde te halen. Bovendien zit de poortdeur op slot.’

‘Dan is het goed.’, sms ik terug, en wens haar nogmaals een prettige vakantie. Het lijkt me heerlijk om zo zorgeloos van huis te gaan. En wie ben ik om me met haar keuzes te bemoeien.

Later vandaag komt ze terug en tot zover gaat alles goed. Ik hoop alleen dat het straks, voordat de onweersbui losbarst, niet te hard gaat waaien. Want in haar achtertuin zwiept de grote parasol vervaarlijk rond. Hij hangt aan een voorovergebogen mast boven een tafel vol kamerplanten. Op de grond ligt al een plant met stukgevallen pot. En ik heb geen sleutel van haar poort.

Een overhangende slappe plant

Niemand wil op het verkeerde moment op de verkeerde plaats zijn. Maar we kunnen allemaal in een situatie belanden waarin we een keuze moeten maken. Een keuze waarvan we niet kunnen overzien of die goed is. En soms doen we iets onbeduidends, waarvan de gevolgen verstrekkend zijn. Daarvan ben ik me bewust wanneer ik een overhangende slappe plant naar de tuin van mijn buurman duw. Want daar staat die plant met zijn wortels in.

Mijn bejaarde buurman laat zijn tuin opknappen. Dat is echt nodig, want hij verwaarloost de boel. Al jaren bladdert de verf van zijn kozijnen en de mooie tuin wordt overwoekerd. Vorig jaar heb ik geholpen met wieden, maar er is geen beginnen aan. Twee mannen doen het zware werk. Dode boom omzagen, onkruid met wortel en al uitrukken, struiken snoeien. In zijn voortuin resteren nu een paar struiken en die slungelige plant. Waarom ze die hebben laten staan, is mij een raadsel. Het is doorgeschoten onkruid dat scheef zakt.

Eerst stond die plant rechtop. Daarna boog hij richting de voorkant van de tuin van mijn buurman. Maar kennelijk is er iets gebeurd en is ‘ie gedraaid. Zo kwam die plant over mijn lage heggetje te hangen, tot zeker een halve meter mijn tuin in. En hoewel het in mijn achtertuin een ongedwongen bedoening is, ziet mijn voortuin er relatief netjes uit. Daarin is geen plaats voor onkruid.

Dus toen die plant van de buurman mijn kant op kwam, en als een slappe dronkenlap over mijn heggetje ging hangen, duwde ik hem terug. Toen viel hij languit op de grond, in de tuin van de buurman. Ik probeerde hem overeind te zetten, maar hij bleef niet staan. Uiteindelijk heb ik hem parallel aan onze tuingrens gelegd, aan zijn kant. Want daar komt ‘ie tenslotte vandaan.

Toch denk ik nu steeds aan die ene film: De aanslag. Daarin wordt een landverrader tijdens de Tweede Wereldoorlog op straat doodgeschoten. Een zoon van de buren hoort die schoten en ziet daarna het lijk voor het huis van de buren liggen. Dan komen zijn buren naar buiten en zij leggen het lijk neer voor zijn huis.