Mijn Amerikaanse Droom

Oh, wat heb ik weer genoten, gisteren, bij het schouwspel van de inauguratie van Joe Biden en Kamala Harris. Natuurlijk zat ik stipt om 17.00 uur Nederlandse tijd klaar. Het was weer helemaal een ceremonie zoals het hoort. Tegen een imposante achtergrond van de trapsgewijze opbouw van het Capitool en met het juiste vlagvertoon waren ze allemaal daar: de Bush-familie, de Obama’s en de Clintons. Alleen Jimmy Carter kon helaas om gezondheidsredenen niet aanwezig zijn.

En dan die Mike Pence, als één van de weinige Republikeinen, tussen al die vrolijk opgewonden Democraten. Hij stond een beetje achteraf, eigenlijk zoals hij gewend was. Het leek wel alsof hij wilde dat ze hem in hun armen zouden sluiten. Hij moet toch ook zijn geraakt door de overheersende gevoelens van hoop en trots die van Amy Jean Klobuchar’s enthousiaste stem spatte.

Wat was het heerlijk Amerikaans met al die showelementen. Zoals de hoofdrolspelers werden aangekondigd door een pompeuze mannenstem: ‘Ladies and Gentlemen. Please welcome …’ Alsof je naar American Football spelers kijkt, wanneer zij het veld oplopen voor een belangrijke wedstrijd. En dan Lady Gaga, die er prachtig uitzag (mooie oorsieraden, by the way), maar wel een lastig volkslied moest zingen. Jennifer Lopez mocht er ook zijn. Ik ben trouwens dol op symboliek (want: katholiek), dus dat zweren met de hand op die 127 jaar oude familiebijbel van de Bidens deed het uitermate goed bij mij.

Bij de ceremonie heb ik dan ook een paar traantjes gelaten. Ik ervoer natuurlijk een intens gevoel van opluchting. Het was alsof de wereld werd losgerukt uit de klauwen van Sauron en vanaf nu het vertrouwen in de toekomst weer terug is.

Daarbij: het geloof van een volk in de grootsheid van een land ontroert mij. De macht en kracht van dat land is ook echt enorm. En dan is er nog mijn onvervalste liefde voor de Verenigde Staten als natuur- én cultuurgebied (hoe belachelijk die melting pot soms ook is). Maar bovenal doorvoelde ik wat vermoedelijk iedere Amerikaan ervoer: de onuitroeibare droom dat alles mogelijk is, als …

Dit brengt mij bij de zeventien decreten die president Biden direct mocht ondertekenen. Wie droomt daar nu niet van: in zo’n machtige positie verkeren en besluiten kunnen nemen die werkelijk verschil maken. Het decreet over stopzetting van de aanleg van de controversiële Keystone XL-pijpleiding stond hoog op mijn persoonlijke verlanglijst. De VS worden weer deelnemer aan het klimaatakkoord van Parijs, en het inreisverbod voor onder meer inwoners van Iran gaat de prullenbak in. Ik kan deze en diverse andere decreten alleen maar toejuichen.

En wat zou ik zelf doen, als ik de president was van, laten we zeggen, het Verenigde Europa? Stel nu dat ik vijf decreten zou mogen uitvaardigen en mijn volle gewicht ertegenaan zou kunnen gooien. Dan kom ik om te beginnen op de volgende mogelijkheden en prioriteiten:

  1. Stimuleringspakket voor gelijkwaardige handelsrelaties met alle ontwikkelingslanden, op voorwaarde van mens- en milieuvriendelijk landsbestuur. Lees ter input Toekomst voor jonge Afrikanen.
  2. Herverdeling van de welvaart. Moet nader worden uitgewerkt. Denk aan een andere vorm en verdeling van belastingen en een herwaardering van goederen en diensten mondiaal. Ideeën welkom. Zie verder Wereldwijd sociaal vangnet.
  3. Beleid ter inperking van de wereldwijde bevolkingsgroei en ter versterking van de positie van vrouwen, met als neveneffect toename van welvaart. Hierover gaat Geboortebeperking als redding.
  4. Evenwichtig immigratiebeleid wereldwijd met een win-win-situatie voor alle partijen. Enkele suggesties staan in Gelukzoekers in een meritocratie.
  5. Verplichting milieuvriendelijke investeringen door bedrijven (en daarmee indirect door burgers.) Een eerste aanzet staat in Blackrock lost klimaatprobleem op.

Nu zal je denken: wat heb jij als president van Europa over de rest van de wereld te zeggen? Nou, reken maar dat ik als eerste een praatje ga maken met Xi Jinping en Biden, want gezamenlijk kunnen wij als gelijkwaardige partners echt wat in gang zetten. En met die twee erbij krijg ik de rest ook wel mee, lijkt mij.

Ter relativering van de reikwijdte van onze macht wijs ik wel nog even op Onze toekomst staat in de sterren. Tenslotte is een president ook maar een mens.

Begeleider m/v gezocht

Volgende week mag ik weer naar de oogarts toe. Het is zo’n afspraak die niet snel genoeg kan komen, hoewel ik er tegenop zie. ‘Bel als het zicht slechter wordt, als je pijn krijgt, of als je lichtflitsen ziet.’, zei de eerder verwijzende oogarts. De klachten begonnen een maand geleden. Nu moet ik nog één weekje geduld opbrengen. Het valt mij niet mee.

Terwijl iedereen terugblikt en vooruitziet, reikt mijn vooruitblik amper verder dan het komende onderzoek. Aansluitend volgt het gesprek met de tweede oogarts. Dan hoor ik of mijn oog moet worden geopereerd. Dat zit er wel in en de gedachten daaraan houden mij bezig. Een mogelijke operatie brengt nu eenmaal vragen en onzekerheden met zich mee.

Stom genoeg veroorzaakt de vraag of iemand mij voor de operatie in het ziekenhuis moet begeleiden, de meeste onrust. Ruim vijf jaar geleden voorzag ik bij de verhuizing het potentiële dilemma: wat als ik plotseling naar het ziekenhuis toe moet en tijdelijk hulpbehoevend wordt? Mijn naaste familieleden en vrienden wonen allemaal elders. Hier in de buurt had ik slechts een paar oppervlakkige kennissen, en er was iemand die ik uitsluitend tijdens uitstapjes zie. Ik hoopte maar dat een ziekenhuis-opname voorlopig niet nodig zou zijn.

Inmiddels heb ik een grotere kennissenkring opgebouwd. Dus zodra het er op aan komt, kan ik bepaalde personen om hulp vragen. Alleen zijn dit geen hartsvriendinnen of vaste maatjes, terwijl een ziekenhuisbehandeling vooral intiem en persoonlijk is. Na een ingreep ben je op je kwetsbaarst. Dan wil je je veilig voelen. Daarom vind ik het enigszins ongemakkelijk.

Anderen gaan hier vast nonchalanter mee om. Zo zullen ouders van kleine kinderen vaker noodgrepen moeten doen, als het op hulp vragen aankomt. Er is ineens dringend een oppas nodig, bijvoorbeeld.

Begin dit jaar stond ik voor een vergelijkbare keuze als nu. Na een spoedbehandeling bij de huisartsenpraktijk kon ik weer naar huis toe. Ik was nog erg misselijk en duizelig. Daarom moest ik van de assistente iemand bellen om mij op te halen. Op dat tijdstip kon ik alleen aan een bepaalde kennis denken. Tegen beter weten in, mag ik wel zeggen. Want hij is best bereid om te helpen, zolang hij zichzelf maar nadrukkelijk centraal kan stellen.

In de buurt een vast maatje vinden, was juist voor 2020 mijn goede voornemen. En toen kwam corona.

Wat vrouwen soms uithalen

We hebben al driekwart afgelegd van mijn favoriete landgoedwandelroute, mijn oude vriendin en ik. Wanneer zij haar smartphone tevoorschijn haalt en mij de zojuist afgelegde route op het scherm laat zien. Dat zij ons traject heeft getrackt, komt voor mij als een verrassing. Op dat moment voel ik er weinig bij. Maar veel gidsen van wandelgroepen vinden het minder prettig als meelopers hun zelfbedachte routes vastleggen.

Heb ik een fout begaan? Tenslotte heb ik ook jarenlang aan iedereen verteld hoe geweldig ik Australië vind. Daar begon ik mee in 1986, toen er nog amper iemand voor vakantie heen ging. En kijk nu eens. Onderhand viert bijna elke student een tussenjaar in dat land. Ik had mijn mond moeten houden, want zo heb ik aan een enorme CO2-uitstoot bijgedragen.

Of neem die rondreis in Madagaskar, zestien jaar geleden. Het was een groepsreis van SNP en daar zaten een paar vinnige meiden bij. De ‘leukste’ (te merken aan de reacties van de mannen) was behoorlijk bijdehand. Als Brabantse droeg ze een aura van gezelligheid mee. En ze had uitzonderlijk veel interesse voor het werk wat ik toen deed.

Geleidelijk schakelde ze van een belangstellend vraaggesprek over op een vorm van uithoren. En twee jaar later dook zij als nieuwe kracht op bij mijn toenmalige werkgever, in een sector waar je moeilijk tussen komt. Kennelijk was mijn informatie haar goed van pas gekomen. Ze kwam binnen op een andere afdeling en heeft nooit meer met mij contact opgenomen.

Mijn oude vriendin en ik kennen elkaar twintig jaar. Tien jaar geleden voerde ik via payrolling een project uit bij haar werkgever. Daar werkte ook een Brabantse vrouwelijke collega als zzp’er, die bijzonder geïnteresseerd was in ons gedeelde verleden. De oude vriendin en ik hebben allebei veel gereisd en een enigszins alternatieve kijk op het leven. Steeds wanneer ik voor een pauzewandeling naar buiten ging, wilde die collega mee.

Dat zij later een vergelijkbaar geintje ging uithalen als haar provinciegenoot van die groepsreis, zag ik dus al aankomen. En daar zit ik niet mee.

Alleen vind ik het nu toch wat minder dat ik mijn oude vriendin heb laten zien waar de mooiste paddenstoelen langs de route groeien. Het is er sinds coronatijd al druk genoeg.

Verbinding verbroken door het systeem

Vandaag kwam er een oude vriendin op bezoek. Zij zit nog middenin ‘het systeem’, waarvan haar werkomgeving onderdeel is. Daarbinnen heeft zij een positie verworven waarin zij op haar eigen voorwaarden van betekenis kan zijn.

Als managende spin in het web verenigt zij alle losse kenniselementen. Zij is degene die de dwarsverbanden ziet. Zij is degene die de verbindingen legt. Veel van die kennis zit in haar hoofd en is niet zomaar schriftelijk over te dragen. Je kan een programma evalueren en geleerde lessen vastleggen. Als het daar bij blijft, en haar sleutelpositie verdwijnt, dan gaat er toch kennis en samenhang verloren.

Zoiets kan je het gevoel geven dat je nodig bent, en dat is ook zo gedurende de looptijd van een programma. Maar programma’s eindigen altijd.

Bij een reorganisatie zag ik hoe in jaren opgebouwde structuren uiteen werden gereten en cruciale kennis door de shredder ging. Veel organisaties hebben inmiddels meerdere reorganisaties ondergaan.

Een reden waarom het systeem waarin wij leven gebrekkig functioneert, is omdat de voor mensen meest waardevolle verbindingen verloren zijn gegaan.

De Onfatsoenlijken

Er is nu een serie op Canvas die iedereen zou moeten zien. Hierin komen mensen aan het woord die zelden worden gehoord. Het zijn de boze burgers, ofwel ‘De Onfatsoenlijken’. Degenen ‘die vinden dat zijzelf en anderen in de steek gelaten worden door het establishment.’ Ze worden weggezet als het Europese equivalent van Trump-stemmers, omdat ze anders denken en communiceren dan hoogopgeleide mensen.

Feitelijk tonen boze burgers ons de keerzijde van beleid, of het ontbreken daarvan. Ze onthullen de vraagstukken waar politici geen adequaat antwoord op hebben en liever van wegkijken. Ze laten zien hoe politici andermans belangen voor laten gaan en daarom dingen verzwijgen.

Je hoeft het niet met deze boze burgers eens te zijn, maar probeer ze te begrijpen. Ik herken veel in hen.

Depeche Mode, waardering na 40 jaar

Onlangs zag ik Depeche Mode: SPiRiTS In The Forest, een concertfilm van Anton Corbijn. Eigenlijk had ik weinig op met die band en hun elektropop. Neem het nummer ‘Just can’t get enough’. Da’s typisch zo’n gangmaker voor feesten en partijen. Het vrolijke deuntje ligt makkelijk in het gehoor en is mij te gelikt. Maar Anton Corbijn staat garant voor kwaliteit. En als hij een film aan een band wijdt, dan moet die groep wel speciaal zijn. Dus nieuwsgierig geworden keek ik toch. Het werd een openbaring.

Depeche Mode bestaat al veertig jaar en krijgt nog altijd hele stadions vol. De film toont tegelijk een portret van enkele fans die desnoods de halve wereld over reizen om hun idolen te zien. De songteksten hebben een diepere, bijna spirituele betekenis voor hen. Het weerzien, de sfeer, de muziek en veertig jaar levenservaring: dit alles maakt elk concert intens.

Live speelt Depeche Mode rauwer en anders dan ik van hun hits gewend ben. Dit is één van die bands die er altijd al waren, maar die ik onvoldoende heb opgemerkt. Gewoon, omdat ik volledig in de ban was van U2. In werkelijkheid is Depeche Mode beter dan ik al die jaren heb gedacht.

Frappant genoeg valt in diverse nummers een uitwisseling van invloeden te bespeuren. Bij I feel you van het album Songs of Faith and Devotion uit 1993 hoor ik zang van Oasis en kort gitaarspel van The Edge. Barrel of a gun van het album Ultra uit 1997 roept bij aanvang associaties op met Miami van U2. Dat nummer stamt eveneens uit 1997. En mijn favoriet, Never Let Me Down Again, herinnert vagelijk aan een concert van Siouxsie and the Banshees.

Dit is best logisch, want Siouxsie and the Banshees heeft Depeche Mode beïnvloed. Sterker, Siouxsie had daarvoor al Joy Division beïnvloed. En Joy Division kennen ze allemaal. Van die groep loopt er een regelrechte lijn naar U2, Depeche Mode, Oasis én Anton Corbijn.

Je hebt maar één leven

Franca Treur schrijft over ploeterende mensen in het tv-programma ‘Ik vertrek’: ‘Ook zij weten dat ze maar één leven hebben. Die mensen moeten precies daarmee dealen: de rommel die het werd in plaats van het gedroomde plaatje. Wordt het doorgaan of opgeven?’ De meesten van ons pakken het minder groots aan. Maar vroeg of laat komen we allemaal in het leven voor ingrijpende keuzes te staan.

Misschien schuilt er voor de kijkers een soort troost in het programma. Want ik denk dat we allemaal weleens een kans laten liggen. Daar hebben we op zo’n moment goede redenen voor. Maar ja, maar toch. Soms laat een droombeeld je niet los. Dan blijft het decennialang terugkeren. Blijf je dan wachten totdat het te laat is? Of werk je stapsgewijs toe naar de verwezenlijking ervan? Het kan lastig zijn om te beginnen, wanneer succes mede afhangt van anderen en onzekere factoren.

Mijn droombeeld en ik zijn al samen sinds 1986. Ik was in de twintig toen het ontstond. Nu zijn we 34 jaar verder en is de wereld sterk veranderd. In al die jaren groeide het droombeeld mee met mijn wensen. Het werd een vertrouwd element in mijn leven, waarvan de kern ongemoeid is gebleven. En het is altijd sluimerend aanwezig. Een half woord, een geur, een beeld of een gedachtenflits brengt mijn droom gelijk weer helemaal terug.

Dus zat ik laatst te denken: Als je nu 57 bent, hoeveel ‘goede jaren’ krijg je dan gemiddeld nog?

(Citaat: Franca Treur in Trouw, Zomertijd, zomercolumn Perfectie, 25 juli 2020.)