Kunst, vraagt Bentenge (1) Subtiel ongewoon

‘Maar kijk, kunst, daar sta ik altijd weer even bij stil. Wat vind jij mooi? Welke werken (be)roeren jou?’ Dit schrijft Bentenge onder het log Waarom nog dit blog? Op Raam Open staat al veel moois en een opsomming is zo gemaakt. Maar interessanter is de vraag waarom een werk mij raakt.

Neem deze twee foto’s. De eerste is een vrij saai standaardplaatje, terwijl de tweede al wat kunstzinnigs heeft. Die bevat een duidelijke vlakverdeling en het zwart op de achtergrond maakt de compositie contrastrijk. Het is alsof je kijktnaar koraal op de zeebodem. Dat klopt, bijna, want dit is een ‘rechte koraalzwam’. Alleen groeien deze rechte koraalzwammen krom. Eigenzinnig durven zijn, daar hou ik wel van.

Spinrag en hangende paddenstoelen

Op een stormachtige herfstdag passeer ik deze dakrand vol spinrag. ‘Halloween!’, denk ik meteen. Volgens Wikipedia werd Halloween vooral door de Kelten gevierd. ‘Die geloofden dat op die dag de geesten van alle gestorvenen van het afgelopen jaar terugkwamen om te proberen een levend lichaam in bezit te nemen voor het komende jaar. De geesten die uit dode mensen op zouden rijzen, werden aangetrokken door voedsel voor hen neer te leggen voor de deuren.’

Even verderop richten roze hangende paddenstoelen zich op naar het licht. En dat in het bos op de Hemelse Berg. Nu kan je wel zeggen dat Halloween hier naartoe is overgewaaid, maar ik vind het behoorlijk mysterieus allemaal.

Aftakeling hoort bij het leven

Morgen komt een vriendin op bezoek die ouder en energieker is dan ik. Het is de omgekeerde wereld. Het klopt niet, en toch ook weer wel. Want zij is anders gebouwd en ik heb mijn grenzen al lang geaccepteerd. Je kan spieren trainen en conditie opbouwen, maar altijd tot een zeker punt. Wat haalbaar is, verschilt voor iedereen. Lastiger vind ik de onomkeerbaarheid van beschadigingen. Tinnitus veroorzaakt door gehoorschade herstelt nooit meer.

De één wil steeds perfectie zien; de ander ontwaart de schoonheid in de aftakeling. Afhankelijk van mijn stemming, zwalk ik tussen deze uitersten heen en weer.

De kleuren van de herfst: oranje

oranje of rossig buiskussen zwam

In de serie over herfstkleuren is oranje een makkie. Overal zie je oranje bladeren, paddenstoelen en zwammen. Verder kan je het piepkleine buiskussentje tegenkomen, zie foto hierboven. In werkelijkheid is dit een hele verzameling eencellige organismen. Deze organismen behoren tot de slijmzwammen, ofwel de amoebozoa.

Hoe de paddenstoel hieronder heet, weet ik niet, maar hij pronkt fraai met zijn lamellen. En hij is oranje.

oranje paddenstoel lamellen en omgekrulde hoed

De kleuren van de herfst: zwart, grijs en wit

herfstkleuren beukenlaan met braakliggende akker

Zwart is samen met grijs en wit een achromatische kleur. Hoewel je bij tekenles leert dat dit geen kleuren zijn, dragen ze bij aan de herfstsfeer. Denk aan witte porselein- en parelstuifzwammen. Denk aan de zwarte klei van braakliggende akkers. Of denk aan grijze luchten, slierten mist en laaghangende nevel.

In het geweizwammetje lopen de drie tinten in elkaar over van zwart, naar grijs en wit. Het is zo’n piepklein dingetje dat op boomstronken groeit. Hier staat een mooie foto. Je kan ze echter het hele jaar door aantreffen en de andere zwammen groeien eveneens buiten de herfst.

Daarom kies ik bovenstaande foto van een braakliggende akker. Die akker met groeven, waar ik onlangs al foto’s van wilde nemen. Diepzwart is ook deze grond niet. Dat is geen enkel natuurverschijnsel op aarde. Er begint zelfs al een ingezaaid wintergewas op te komen. Maar kijk dan eens naar de bomen op de achtergrond; die bontgekleurde beuken. Samen met de grauwe akker scheppen ze een echt herfstbeeld.

De kleuren van de herfst: roze en rood

vermoedelijk roze pronkridder zwam

In deze miniserie over de herfst ga ik op zoek naar alle kleuren die in dit seizoen voorkomen. Bij herfst past rood, maar verwacht je misschien geen roze. Toch komt roze sporadisch voor. Zie de roze pronkridders hierboven. Gisteren zag ik nog een gevlekte dovenetel met roze bloemen. Die bloeit van april tot november, zoals ook zwammen buiten de herfst groeien. Daarom vind ik van groen naar rood verkleurende bomen kenmerkender voor dit seizoen.

Zeg je herfst rood, dan is de vliegenzwam het ultieme cliché. Die rode paddenstoel met witte stippen. Daarvan staan al diverse foto’s op Raam Open. Wat is er nog meer? Rood is het bloed van wild, dat traditiegetrouw in de herfst wordt geschoten. En de laatste vruchten aan de bramenstruik kleuren eveneens rood, net als hun bladeren.

herfst zilveren stam lijsterbes met bramen roodDe foto hiernaast (een kwartslag gedraaid) zou op het eerste gezicht in de zomer kunnen zijn genomen. In werkelijkheid is dit juist een typisch herfsttafereel. Want als je goed kijkt, zie je tussen de rode bramen enkele verschrompelde vruchten hangen. Dat duidt op het najaar. Verder staan er op de achtergrond een paar geel verkleurde bomen. Iets minder goed zichtbaar zijn de bruin geworden varens. Ook begint een van de bramenbladeren te verkleuren.
Maar het bewijs dat dit geen zomerfoto is, zit hem in de knop van de lijsterbes, boven aan de zilverkleurige tak. Die staat al startklaar voor de volgende lente. Vandaar.

De kleuren van de herfst: paars

paarse zwam op dode boomstam

Is paars een herfstkleur? Jazeker. Sommigen mensen zijn lyrisch over de kleur paars. Paars zou koninklijk zijn en vrouwelijk, magisch, mystiek en passioneel. Paars kom je nogal eens tegen bij spirituele personen. Als versmelting van twee primaire kleuren heeft paars iets ongrijpbaars.

Ik heb weinig met de kleur paars. Dat is vermoedelijk een erfenis uit de jaren zeventig. Die tijd van hardbruin, paars en knaloranje. Wat vònd ik die tinten lelijk. Maar smaak verandert en paars verdient een herkansing.

Donkerpaars zijdefluweel is namelijk prachtig. Het heeft inderdaad wel iets mysterieus. Samen met bloedrood en nachtblauw ontstaat er een bijzonder gewaagde combinatie. Niet dat ik dat draag. Toch, het is weer tijd voor een miniserie. Deze keer over herfstkleuren en paars hoort daar bij.

Men zegt dat je alle kleuren kan combineren zoals je ze in de natuur samen aantreft. Ziehier twee foto’s van een paarse zwam en een paarse paddenstoel. En oordeel zelf maar.

paarse amethistzwam