Littekens aan de binnen- en de buitenkant

Stel dat al onze littekens en bloeduitstortingen zichtbaar zouden zijn en blijven. Daaraan denk ik aan terwijl ik voor de spiegel sta. De open wond die mijn verstandskies achterliet, heelt langzaam. De zwelling in mijn wang en een bloeduitstorting op mijn kaak zijn gelukkig verdwenen. Vorige week liep ik met dat gezicht op een feest rond. Niemand zei er wat van. Opmerkelijk. Zag men het niet of wekte het gêne op? Want littekens en blauwe plekken duiden doorgaans op iets onaangenaams.

Littekens op de huid zijn het ongewenste resultaat van vechtpartijen, ongelukken, sportblessures, operaties en dergelijke. Andere zichtbare littekens brengen mensen vrijwillig aan. Scarificatie is versiering, een teken van rang of rite de passage binnen een cultuur. Vergelijk het met tatoeages. Daar gaat een diepere betekenis achter schuil.

Sommige littekens zijn echter een roep om aandacht. Die wijzen op andere littekens aan de binnenkant. Ik vermoed dat de meeste mensen meer inwendige littekens hebben dan uiterlijk. Stel nu dat al onze fysieke en mentale littekens permanent zichtbaar zouden zijn. Zouden we dan anders met elkaar omgaan?

Vroeger was het tenslotte normaal dat een weduwe in het zwart gekleed ging. Dan kon iedereen zien dat zij in de rouw was en daar rekening mee houden. In de Volkskrant van 28 mei 2019 staan portretten van de Mongrel Mob uit Nieuw-Zeeland, gemaakt door Jono Rotman. De meeste bendeleden zijn Maori, nakomelingen van de oorspronkelijke bevolking daar. Tatoeages zijn bij hen van oudsher gangbaar. Net zoals bij alle Polynesische volkeren, waartoe ook de Maori behoren.

Ik zie provocatieve, maar vooral zwaar gehavende mannen. Ze rouwen allemaal. Alleen zijn hun echte littekens hier niet zichtbaar.

Radicaal breken met je moderne leefstijl

Een van mijn favoriete tv-programma’s is Where the Wild Men Are with Ben Fogle. In deze serie bezoekt Ben westerlingen in de verste uithoeken van de wereld. Allemaal hebben zij ooit voor de keuze gestaan: ga ik zo door met mijn leven of gooi ik het roer radicaal om. In tegenstelling tot 99,99% van de mensheid doorbraken zij echt de banden van hun leefstijl. Sommigen gaan daarin tot het uiterste en worden ook zelfvoorzienend. Anderen behouden nog een dun lijntje naar hun oude wereld. Bijvoorbeeld via internet. Want helemaal zonder geld of contact met familie kan bijna niemand.

In een vroegere levensfase, die van de Grote Reizen, heb ik zo’n dramatische stap serieus overwogen. Met name in Australië, Nieuw-Zeeland en Polynesië was de verleiding zeer groot. Daar zijn overal locaties waar je een teruggetrokken en zelfvoorzienend leven kan leiden. Zoals in Queensland, waar ik een aantal dagen verbleef bij mensen met een basaal kampeerterrein in het regenwoud.

Ze verhuurden boomhutten waarvan de bovenste helft van de zijwanden open was. Bouwmateriaal vind je overal in het bos. Verwarming is vanwege het klimaat niet nodig. Het schone drinkwater schep je zo uit de rivier. Voor sanitair was er een septic tank, al ken ik nu betere oplossingen. Ik heb daar geleerd om kampvuurtjes te maken om op te koken. Maar een deel van het eten kwam wel uit de supermarkt.

Even verderop stond een lap bosgrond te koop met een verlaten bouwwerk uit de hippietijd er op. Het kostte destijds AUD 20.000. Een prikkie voor wie prijzen in Nederland gewend was. Je mocht er permanent wonen. De belofte daarvan heeft jarenlang door mijn hoofd gespookt. Dat het mogelijk was om het kantoorleven achter me te laten. Weg van de consumptie-maatschappij en weg van het politieke gedoe op het oude continent. En dan daar in dat paradijselijke oord gaan wonen.

Toch was er altijd een ‘maar’. De camping werd gerund door een vlot stel Australische vijftigers dat ogenschijnlijk vrij in het leven stond. Het was leuk en boeiend om een aantal dagen in hun nabijheid te zijn. Maar hij keek naar elke andere vrouw die in de buurt kwam en zij had wallen onder haar ogen. Ze maakte zich zorgen over van alles, waaronder haar eigen gezondheid en die van haar vader. Met hun krappe budget kon ze haar familie slechts af en toe bezoeken.

Als ik toen, op mijn 25ste, een praktisch ingestelde man had ontmoet die mijn visie en zo’n semi-zelfvoorzienende leefstijl had willen delen, was ik zeker vertrokken. Want al kan ik veel als vrouw alleen, hiervoor moet je volgens mij wel met zijn tweeën zijn. Dan was mijn leven zeker anders verlopen en had ik geen dag meer in een kantoor doorgebracht. Hoe comfortabel en inspirerend dat laatste ook kan zijn.

Het boek of de film

Bij het lezen van een boek maak je je een voorstelling van personages, gebouwen en landschappen. Misschien zijn die beelden een compilatie van fragmenten uit je eigen herinnering. Dergelijke voorstellingen zijn voor elke lezer uniek en zitten vol persoonlijke fantasie. Dat vind ik één van de mooiste aspecten van verhalen lezen.

Bij een karakterschets zie je soms een bekende voor je. Aan die bekende dicht je dan eveneens de eigenschappen uit het verhaal toe, waardoor een nieuwe persoonlijkheid ontstaat. Bij gebieden zie je wellicht de Schotse Hooglanden uit je vorige vakantie of uit de film van afgelopen donderdag. Of je stelt je een zonnig Italiaans kuststadje in de vroege ochtend voor, met specifieke geuren en geluiden.

Heeft een boek eenmaal enorme indruk gemaakt, dan wordt het riskant om daarna een verfilming te zien. Het is onmogelijk dat een regisseur jouw unieke voorstelling van een verhaal waarheidsgetrouw uitbeeld. Zo hield menige diehard fan zijn hart vast toen Peter Jackson The Lord of the Rings ging verfilmen. Maar ik vernam dat hij als Kiwi in Nieuw-Zeeland filmde. Dat was meteen al een soort geruststelling. Want onder meer Tongariro en het Zuidereiland zijn perfect voor een fantasy filmdecor. Het resultaat mocht er zijn. Zelfs een scène die ik tijdens het lezen visueel zeer bijzonder vond, was vrijwel identiek aan mijn fantasie gefilmd.

Om vergelijkbare redenen kan het misgaan als je terugkeert naar een land waar je ooit een geweldige vakantie had. Ook dan betreft het unieke ervaringen die je nooit terug kan halen. Gewoon, omdat mensen zijn vertrokken of veranderd en het leuke restaurantje een nieuwe manager heeft. Of omdat het steeds regent en de magie is verdwenen. Want magie is net zo vluchtig en ontastbaar als geluk.

Zo kan een foto of film moeilijk vastleggen hoe ik twee weken geleden het spook van de speeltuin zag. Vooral die verwarrende seconden waarin ik even niet wist wat ik zag: een hond of een kat. Dus op het gevaar af dat ik nu de volgers van mijn blog een illusie ontneem, bij deze een foto. Daarop staat het geschoren spook waar ik over schreef. Of eigenlijk: onze Perzische buurtbewoner ontdaan van zijn langharige vacht.

Silvio uit Oost-Duitsland

Ineens moet ik terugdenken aan Silvio. De Berlijnse muur was een jaar eerder gevallen en Silvio zag zijn kans schoon. Tot dan toe was hij nooit buiten voormalig Oost-Duitsland geweest. Ik ontmoette hem als backpacker ergens in Nieuw-Zeeland. Hij was een jaar of twintig.

Eindelijk bezocht hij landen waar hij als jongen alleen van had kunnen dromen. Had hij jarenlang schaarse plaatjes verzameld van onbereikbare exotische oorden? De wereld wachtte op hem tijdens zijn ontdekkingsreis. Hij had veel te winnen. Zijn enthousiasme, nieuws- gierigheid en verwondering waren bijna kinderlijk. Hij trad iedereen vol optimistisch vertrouwen tegemoet. Het was aandoenlijk om te zien. Zulke momenten zijn uniek in een leven, en broos. Vooralsnog genoot hij met volle teugen van alle indrukken. Ik ben benieuwd hoe het nu met hem gaat.

Zoals wij toen allemaal rondtrokken, zo benaderen Oost-Europeanen ons land misschien nu. Het verschil in minimumloon tussen Nederland en Bulgarije of Roemenië is enorm. Zelfs als mensen worden onderbetaald, houden ze nog geld over. Tenminste, als een huisjesmelker of sjacherende regelneef het grootste deel niet afpakt. Tijdelijk een kamer delen is vaak gezellig. Het lijkt op low-budget backpacken en onderweg nog iets verdienen. Dan wissel je ook informatie uit over de beste adressen. Op een vergelijkbare manier heb ik met working holiday visa rondgezworven. Het verschil is dat ik niet speciaal voor het geld kwam. Ik wilde zo veel mogelijk van een land zien.

Er is ook weinig verschil qua baantjes die rondreizende Nederlanders in Australië krijgen en de Oost-Europeanen hier. Meestal gaat het om zwaar, vuil en/of slecht betaald werk. Als beheerder van een hostel had ik het nog best getroffen. Een contract of zekerheid had ik niet. Ik werkte op onregelmatige tijden. Wel kreeg ik gratis een pasje van de MediCare. Dat was erg handig toen ik met mijn motor onderuit ging.

Misschien is de gedachte aan Silvio een metafoor voor Oekraïne. Daar staan ze weer op een keerpunt in de geschiedenis. Grijpen ze hun kansen? Houden ze de bullebakken en bemoeiallen op een afstand? Of wordt het zo’n toestand als in Egypte? Een Nederlandse collega heeft geprobeerd bij Lviv een agrarisch bedrijf op te bouwen. De grond is er prima. Het bleek een uiterst moeizaam proces en inmiddels is zij terug. Ik hoop op betere kansen voor de inwoners.

Vliegtuig gemist

Gisteren hoorde ik op het radionieuws dat de Solomonseilanden waren gesloten voor vliegverkeer. Een vrachtvliegtuig was door zijn landingsgestel gezakt. Daardoor blokkeerde het de enige landingsbaan. Gezien vanuit Nederland, is zoiets bijna niet voor te stellen. Maar de Solomons liggen aan de rand van de Stille Zuidzee. Op veel eilanden in de oceaan is de luchthaven weinig meer dan een houten keet met een lap asfalt op een grasstrook tussen palmbomen. Voor vertrek in kleine vliegtuigjes moet je samen met je koffer op de weegschaal.

Het nieuwsbericht roept herinneringen op. Op 6 september 1995 was ik in Rarotonga op de Cookeilanden. De luchthaven van Papeete in Frans-Polynesië stond in brand. Tahitianen waren woedend omdat Frankrijk een kernproef op Moruroa had uitgevoerd. Dit ondanks felle protesten uit de hele wereld. Daar had ik zelf aan meegedaan.

Ik zou die dag met Air New Zealand vliegen van Rarotonga via Nandi in Fiji naar Apia, de hoofdstad van Western Samoa. Het vliegtuig pendelde heen en weer tussen Los Angeles en Auckland. Onderweg maakte het tussenlandingen op eilanden in de Stille Zuidzee. De meeste landen daar bestaan uit tientallen tropische Bounty-eilandjes in een onmetelijk grote oceaan.

Het vliegtuig stond vast op de luchthaven van Papeete. Daarom vloog Air New Zealand een leeg toestel vanuit Auckland naar het eerstvolgende eiland op de oorspronkelijke route. Dit om alle gestrande reizigers verder te brengen. Het werd een latertje, maar om 01:00 uur stonden we dan in Nandi. In de vorige tijdzone was het 03:00 uur. Op de luchthaven koos ik een hotel uit en reed met het klaarstaande busje mee. Zo belandde ik met mijn slaperige kop bij de hotelreceptie. En daar hing een kalender. Waarop stond 8 september. Uh … Ik wreef mijn ogen uit en keek nog eens goed. Het stond er echt. Ik pakte mijn ticket erbij. Foute boel!

Door alle consternatie was ik helemaal vergeten dat we de datumgrens onderweg zouden passeren. Ik had op het vliegveld gelijk een transfer moeten maken naar het volgende klaarstaande vliegtuig. Jee, vliegtuig gemist! Een enigszins onrustige nacht volgde. In de ochtend reed ik meteen terug naar de luchthaven. Maar ik had mij geen zorgen hoeven maken. Er werd totaal niet moeilijk gedaan. Zo gaat dat in de Stille Zuidzee.

Er ligt ook weleens een kapotte tweedehands veerboot in de haven. Afrika-gangers herkennen dit vast. Zo’n boot met uitsluitend Chinese tekens. Zodat je geen flauw idee hebt waar de nooduitgang is. Terwijl de reserveboot op de bodem van de oceaan verblijft. Iedereen weet dat je dan gewoon een beetje langer moet wachten. Maar niemand op die eilanden heeft last van haast of stress.

In mijn geval kwam het volgende vliegtuig een week later. Ik kon mijn route omzetten en ging eerst naar Tonga in plaats van Western Samoa. Als je vier maanden lang van ultieme vrijheid kan genieten, wordt alles vanzelf een feest. Zeker in de Stille Zuidzee. Het enige nadeel is dat ik ruim achttien jaar later nog dagelijks bezig ben met afkicken.

Tip van de dag: Fly Air New Zealand. Het is een sympathieke maatschappij.

Dead Can Dance

Muziek doet iets wonderlijks. Laat mij één seconde van bepaalde nummers horen en ik droom helemaal weg. Ik neem aan dat melodieus geluid onze oerinstincten raakt. Ik kan mijzelf ermee kalmeren, opvrolijken, opfokken en melancholiek maken. Een nummer als Acrobat van U2 dwingt mij te stoppen en te luisteren. Ongeacht waar ik ben of wat ik doe. Le pas du chat noir van Anouar Brahem roert mij tot tranen toe. Ik kan er niets aan doen. Muziek heeft zonder overdrijving een enorme invloed op mijn stemming. In moeilijke situaties werkt het beter dan yoga, mindfulness, coaching, of alcohol. Het allermooiste aan muziek is dat ik daarmee overal naar terug kan reizen.

Anastasis
Op dit moment luister ik naar Anastasis van Dead Can Dance. Vanaf de eerste klanken ben ik weg. Ik keer terug naar Carcassonne in de duistere middeleeuwen, en maak vreemd genoeg een concert van the Doors mee. Ik beland in twaalfde eeuws Arabië. Eindelijk aanschouw ik het leven daar in de hoogtijdagen. Daarna voel ik de wiegende tred van een kameel. Want ik ben onderweg in een karavaan door de woestijn van Perzië naar India. We gaan specerijen ophalen en schitterende zijde in alle kleuren. Ik zie de versterkte caravanserais na elke veertig kilometer op de route. Is het een fata morgana, of doemt daar in de verte een toren van de Zoroasters op? In 2000 stond die er nog. Nu loopt er zinderend asfalt langs.
Ik zie flarden van het koninkrijk der elfen uit The Lord of the Rings. Te paard gaan we een zware strijd tegemoet. Ineens ben ik een achttiende eeuwse danseres met ruisende rokken in Andalusië. Heel even hoor ik de wind aan de betoverde zuidwestkust van Nieuw-Zeeland.

Dan keer ik weer terug naar het afgelopen concert in de Heineken Music Hall. De band op het podium wordt begeleid door een spectaculaire lichtshow. Of staat daar de bemanning van een ruimteschip en stijgen we zo meteen op? Want het publiek is een bijzonder bonte mengeling personen. Misschien zijn wij allemaal uitverkoren om erbij te zijn.

Luister eens naar Children of the sun. Dat is pure kracht en onversneden fantasy.