Waarom het boeken lezen erbij inschiet

Petronella schrijft in haar reactie op een vorig log dat zij als werkende vrouw geen tijd en doorzettingsvermogen meer kan opbrengen voor de wat moeilijkere literatuur. Als student lukte haar dat wel. Zij vindt dat spijtig. Haar constatering past bij deze tijd, zo lijkt het. Jarenlang steeg het aantal verkochte boeken per jaar. Tot 2008, het begin van de crisis, toen ging de boekverkoop hard onderuit. Sinds 2015 kopen we weer meer, maar toch nog beduidend minder dan in 2008. Waardoor komt dat?

Jachtig bestaan
Een voor de hand liggende reden is ons jachtige bestaan. We doen steeds meer in een gelijkblijvende hoeveelheid tijd. Wereldwijd lopen voetgangers in steden nu sneller dan tien jaar geleden. Sociale media eisen onze aandacht op, naast werk, gezin en overige bezigheden. En we delen ons leven anders in. Mijn moeder wachtte na schooltijd haar kinderen op met een potje thee. Zij had alle tijd om een boek of de Libelle te lezen. Nu werken veel ouders buitenshuis en is het inkomen van beide partners nodig.

Rust zoeken
Toch willen veel mensen meer rust in hun leven. Ze zoeken naar een betere balans tussen verplichtingen en ontspanning, of naar ruimte voor bezinning. Zonder voldoende tijd en rust is het lastig om je te concentreren op de wat moeilijkere literatuur. En bij te veel of te lange onderbrekingen raak je de draad van een verhaal kwijt. Maar je krijgt juist inspiratie en je ontspant helemaal wanneer je kan wegdromen met een goed boek.

Mij lukt het ook bijna niet meer. Ik lees nog zelden een boek en dan vaak niet eens helemaal. Dat is opmerkelijk. Want ik heb de tijd en van oudsher ben ik een boekenveelvraat.

Efficiëntie en snelheid
Misschien heeft het met efficiëntie te maken. Willen we nu sneller tot de kern komen en liever een samenvatting lezen? Is dat een gevolg van het algemeen jachtiger wordende leven? Ook bij jongeren zie je iets dergelijks. Zij lezen minder, maar kijken vaker naar films en series. Daarin wordt een verhaal in geconcentreerde vorm en fraai visueel gepresenteerd. Een andere parallel met onze huidige leefstijl zie je in films. Let maar op de snelle afwisseling van scènes en de dynamiek in de beelden. Vergelijk dat eens met een film van vijftig jaar geleden. Zo’n film straalt een kalmte en traagheid uit, die jongeren nauwelijks nog kennen.

Verwend door overvloed
Zijn we te verwend geraakt? We worden via allerlei kanalen gebombardeerd met verhalen en informatie. Toen ik 33 jaar geleden mijn eerste reis naar Australië plande, waren er amper reisgidsen te vinden. De Leidse openbare bibliotheek had er niet één. Daarom benaderde ik het Australische verkeersbureau voor informatie. Ik ging op reis met slechts een paar losse plattegronden en bijeen gesprokkelde hotelnamen. Moet je nu eens kijken op internetfora en in de reisboekhandel. Alles is er in overvloed. Maar na drie fotoboeken, waarvan de een nog mooier is dan de ander, heb ik wel genoeg gezien. En al die reisblogs vormen een eindeloze herhaling van mijn vroegere ervaringen.

Verzadiging
Dus bespeur ik bij mezelf een soort verzadiging. Over interessante landen en onderwerpen heb ik ‘alles’ al gelezen. En verschijnt er iets nieuws, dan staat het wel samengevat op internet. Dit zal een leeftijdskwestie zijn. Aan de Leidse geschiedenis, Australië en de ontwikkelingssector heb ik elk zo’n tien jaar besteed. Maar een begin twintiger kan daar via (vak)literatuur nog veel over leren.

Geboeid worden
Zijn we minder snel geboeid? In die vraag zit voor mij de clou. Misschien is dit eveneens een leeftijdskwestie. Nog maar weinig boeken kunnen mij echt ‘pakken’. Als tiener kon ik de Bouquet reeks verslinden. Later volgden de betere romans en daarna kwam de wetenschappelijke literatuur. Door levenservaring ben ik nu te realistisch voor de Bouquet reeks. En een roman moet behoorlijk goed in elkaar steken. Anders ga ik mij storen aan de langdradige verhaallijn of de zinsopbouw. Bovendien moet een boek ergens over gáán.

Beschikbare tijd
Evengoed blijft het een kwestie van beschikbare tijd. Stel: je strandt in een stoffig woestijndorp en je moet twee dagen wachten tot de bus komt. Dan lees je uit verveling alles wat los en vast zit. Je begint zelfs tegen heug en meug aan een beduimeld achtergelaten boek. En omdat er toch niets valt te beleven, lees je door. Dan kan een aanvankelijk saai boek uiteindelijk heel boeiend blijken te zijn. Zoiets is mij herhaaldelijk overkomen. Bij de verplichte literatuurlijst op school werkt het net zo.

De belangrijkste reden waarom ik nauwelijks aan boeken lezen toekom, is omdat er al zo veel in de krant staat. En schrijven voor Raam Open slokt tijd op. 😉 Voor de logjes benut ik overigens wel mijn boekenkennis. Vaak is die kennis geïnternaliseerd en verstrengeld geraakt met persoonlijke ervaringen. Soms weet ik daarom niet meer wat de oorspronkelijke bron is. Maar het zegt wel wat over de invloed van een goed boek.

Inzichten uit het gewiste verleden van Raam Open

Een grote schoonmaak kan nog weleens tot hernieuwde inzichten leiden. Na het wissen van 115 logjes op Raam Open deel ik ze graag, voordat ze in de prullenbak verdwijnen.

Verwondering is het begin van alle wijsheid. Aristoteles, Griekse filosoof.

‘Ach, wat ben je toch afhankelijk van anderen om zelfstandig te kunnen zijn.’

Some people are so poor, All they have is money. Gelezen op consuminderen met plezier.

‘Soms is niets wat het lijkt en bepaalt de context alles.’

En dit oudje van 21 november 2014 krijgt een tweede kans, want de tekst is toepasselijk en de muziek is het beluisteren waard:

‘December nadert en daar kijk ik altijd naar uit. Het is typisch zo’n wintermaand om heerlijk thuis te blijven. Vooral wanneer het buiten koud en donker is. Nu werken de meesten van ons nog naar de kerstvakantie toe. Wanneer het zover is, komt bijna alles tot rust. Ik heb dan stapels tijdschriften en vakantiegidsen in huis. Muziek en port erbij, genieten maar. Een onnavolgbare gedachtekronkel leidt mij naar het Midden-Oosten … December, kerst, Bethlehem? Vul zelf maar in. Met muziek ben je er zo.’ Uit: Decemberdwaling.

De foto komt uit het logje: Nagenieten van Ierland.

Lezen is goed voor je hersenen

Leer je evenveel van reizen als je zelf het avontuur beleeft of als je over de reiservaringen van anderen leest? Reizen heb ik altijd beschouwd als persoonlijke ontwikkeling in sneltreinvaart. Vooral als je alleen reist, alles zelf regelt en continu van plaats naar plaats trekt. Je komt om de haverklap in een nieuwe omgeving aan. Je ontmoet voortdurend vreemden. Je moet met onverwachte situaties omgaan en je aan lokale omstandigheden aanpassen. Daarom komen nogal wat mensen zichzelf tegen op reis.

Niettemin kan een couch potato ver komen door goede reisverhalen te lezen. Want, stelt neuropsycholoog Jelle Jolles van de Vrije Universiteit in het artikel ‘Hongerige hersenen’ (Sir Edmund, 7 juli 2018): ‘Door kennis van vroeger te gebruiken voor situaties van nu kan een persoon zich aanpassen aan nieuwe situaties, en in dat proces is lezen van groot belang. Omdat het een effectieve methode is om ervaringen en kennis van anderen te kunnen gebruiken; van vroeger maar ook uit andere werelden, of van mensen met andere normen en waarden. Door lezen leer je denken.’

In dat artikel legt hij ook uit hoe hersenstructuren door een soort snelwegen, landweggetjes en paden met elkaar in verbinding staan. Dankzij die netwerken wordt informatie uitgewisseld. ‘Bij iemand die veel leest, zijn de netwerken verder ontwikkeld. Daardoor worden er gemakkelijker associaties gevormd en verbanden gelegd tussen zaken die niet per se bij elkaar horen.’ Je ziet de ragfijne draadjes groeien en hun uitlopers elkaar aanraken. Volgens mij gebeurt precies dat wanneer je op reis van alles meemaakt en ervaart.

Het stemt mij gelukkig. Want stel je voor dat je de boel niet onderhoudt. Dan kunnen de uiteinden verdorren, zich terugtrekken en afsterven. Zoals bij planten tijdens deze droogte ook gebeurt. Althans, dat vermoed ik. Nu ik weinig reis, heb ik weer behoefte aan reisverhalen. Verhalen die wezenlijk ergens over gaan. Zoals Zuiderkruis van Pauline Slot, dat zich afspeelt in landen waar ik ben geweest. Landen als decor. Landen in de hoofdrol. Een half woord is genoeg om herinneringen terug te halen.

Momenteel is er op Raam Open iets heel bijzonders gaande. Een onbekende leest sinds donderdag bijna alles. Het gebeurt rustig en kennelijk aandachtig. Van het heden terug naar het verleden heeft deze persoon al circa 550 berichten gelezen. Ik hoop dat hij of zij vandaag verder gaat. Er zijn van 13 februari 2014 tot 4 november 2013 nog 94 berichten te gaan. Juist daar staat genoeg stof tot nadenken bij. Zou er een nieuwe verbinding ontstaan?

De 10 minst gelezen logjes en de 7 langst gevolgde bloggers

Sinds ik de URL van dit blog heb veranderd, is het bezoekersaantal gekelderd. Nu moet ik dus braaf wachten tot de crawler van Google langskomt. En ik heb al zo veel geduld. Dit roept herinneringen op aan het prille begin van Raam Open. Behalve enkele hondstrouwe volgers kwam er toen ook geen mens op dit blog.

Zelf volg ik eveneens al jaren bloggers. Regelmatig komen daar nieuwe bij. Af en toe gaat er zonder scrupules een bezem door de lijst. Want sommigen lijken aanvankelijk boeiend, maar gaan na verloop van tijd vervelen. Terwijl ik bij anderen eerst twijfel, die uiteindelijk toch heel interessant zijn. En echt pakkende foto’s doen het altijd goed bij mij. De onderstaande diehards mag je met recht overlevers noemen.

Samengevat wil ik vandaag een podium bieden aan de 10 minst gelezen logjes en de 7 langst gevolgde bloggers.

De 10 minst gelezen logjes op Raam Open van voor 2018 (met link)
Ze zijn echt grappig en/of boeiend hoor.

  1. Haast op maandagochtend
  2. Oud en nieuw land
  3. Investeren in land en samenleving
  4. Open microfoon
  5. Een president heeft een zwaar beroep
  6. Flink zijn; de jeugd van bejaarden
  7. Keuze in kledingwinkels
  8. Kunst en cultuur in Rotterdam
  9. Loek en mijn tweede miljoen
  10. De ring

De 7 door mij het langst gevolgde bloggers sinds 2013

  1. https://scillie.com/
  2. https://blewbird.wordpress.com/
  3. https://vluchtstrook.net/
  4. https://luuk1945.wordpress.com/
  5. https://mackwebber.blog/
  6. https://vuurklip.wordpress.com/
  7. https://sprokkelen.wordpress.com/ nu van dezelfde schrijfster vooral: https://landschaplopen.wordpress.com/

Sommigen schrijven nog zelden. Ik blijf ze volgen in de hoop dat ze doorgaan.

Een speciale vermelding tot besluit: Xiwels Bijzondere Bloglijst.

(Zucht. … Waar blijft die bot van Google nou?)

Google vertaling op je blog

Even kort voor de liefhebbers tussendoor. Hebben jullie Google translate voor je blog al ontdekt? Die optie staat bij de widgets in WordPress. Ik heb de vertaalmogelijkheid in de rechterkolom van Raam Open gezet.

Wat grappig om mijn eigen woorden met een enkele klik in een andere taal terug te zien. In het Afrikaans wordt het helemaal leuk. (Nu maar wel hopen dat het klopt.)

Veel leesplezier!

Bloggen is ook: mislukte logjes oplappen

Goed schrijven is vooral veel schrappen, zeggen ze. Dat kan kloppen. Onlangs werkte ik aan een pittige tekst over bitcoins. De focus was echter nogal eenzijdig, terwijl ik zaken liever van meerdere kanten bekijk. Verder haperde mijn gedachtegang. In feite moest ik nog details natrekken en alles beter aan elkaar schrijven. Ook stond het vol ferme termen: asociaal, ondemocratisch, discriminatoir. En een idee in de slotalinea kwam niet uit de verf. Kortom, het rammelde en diverse alarmbellen gingen af. Maar ik negeerde het gerinkel en plaatste het op internet.

Tegen beter weten in natuurlijk. Want zo’n actie blijft nooit lang ongestraft. Weldra begonnen de onafgewerkte randjes en vragen te knagen: Hoe zit het nu precies met dat energieverbruik? Worden er illegaal computers voor mining van bitcoins gebruikt, of betreft dat een andere munteenheid? En al die heftige termen, moeten die nu echt? Dan mijn kronkel naar Afrika. Ik kon hem zelf amper volgen. Bij nader inzien leek het wel alsof ik tijdens het schrijfproces half dronken was. Wat een flutstuk. Ik heb snel het nodige geschrapt en aangepast. Nog is het niet geweldig, maar nu kan het ermee door.

Uiteraard lijd ik aan een vorm van perfectionisme. Liever beschouw ik dit gepuzzel als jongleren met woorden. Wil je goed schrijven, dan moet je afstand houden, terugkijken, schrappen en verbeteren.
Je ontkomt niet aan eenrichtingsverkeer. Toch wil ik met mijn blog iets creëren wat ze in de Happinez ‘holding space’ noemen. Dat is iemand in een gesprek c.q. bij het lezen de ruimte geven om zijn eigen gedachten te vormen. Mijn tekst zou dicht moeten blijven bij dit principe.

Think before you speak. Is it True? Helpful? Inspiring? Necessary? Kind? Dat laatste niet altijd, maar de rest vind ik wel relevant.

Wil je als blogger veel volgers krijgen, dan moet je nog meer regels in acht nemen. Ik negeer de meeste, want regels leveren bij mij een verkrampte blogstijl op. Weliswaar dragen tips voor zoekmachineoptimalisatie bij aan professionaliteit. Maar vaker komt zo’n uitgekiend blog op mij over als een gelikte eenheidsworst. Authenticiteit vind ik gewoon belangrijker. Dus vlieg ik soms uit de bocht.

Levensbepalende boeken

Overal staan nu minibibliotheekjes waaruit je gratis boeken mag meenemen. Hoe anders was dat in mijn jeugd. Toen was het bezit van een boek nog speciaal. Sommigen daarvan hebben mijn fantasie aangewakkerd en mijn leven richting gegeven.

Van de schoolbibliotheek herinner ik me series van Pinkeltje en Arendsoog. Thuis hadden we ook enkele kinderboeken. Zoals een kinderbijbel en de sprookjes van de gebroeders Grimm. Verder stond onze boekenkast vol lectuur en literatuur voor volwassenen. Mijn moeder las graag rijk geïllustreerd populair-wetenschappelijk werk over cultuur, geschiedenis en volken. Mogelijk heeft zij deze interesses op mij overgedragen. In elk geval waren deze onderwerpen later relevant voor mijn werk.

Mijn eerste eigen boek was Samen op ’t eiland Zeekraai van Astrid Lindgren. Op de binnenflap wordt het verhaal als volgt ingeleid: ‘Op een zomerdag zet de schrijver Melkerson met zijn vier kinderen voor het eerst voet aan wal op het voor de Zweedse kust gelegen rotseilandje Zeekraai. Weinig vermoeden ze dan hoeveel opwindende en verwarring brengende gebeurtenissen hun te wachten staan. Maar ook hoeveel vriendschap en plezier.’

Ach, het verwachtingsvolle gevoel wanneer je een onbekende bestemming bereikt. Dit boek heeft mijn reislust aangewakkerd, voor zover dat nog nodig was. Wegdromen bij verhalen; je verbazen over andere tijden en plaatsen: hierin school de aantrekkingskracht van boeken. Later las ik talloze reisverslagen en verhalen over mensen die elders een nieuw leven begonnen. Dat wilde ik ook.

Als aanvulling op mijn eigen reizen las ik literatuur uit de Angelsaksische wereld van vroeger en nu. En nog beter wilde ik de verhalen begrijpen. Daarom werd ik ook lid van een Engelse leesclub. Maar daar bleef ik slechts kort. Naar mijn idee werden romans er vakkundig kapot ontleed. Terwijl lezen toch iets persoonlijks is en er ruimte voor eigen interpretatie mag zijn.

Welbeschouwd vormden de eerste boeken over verre oorden en vreemde culturen de opmaat naar een leven vol reizen. Daaruit kwam een behoefte voort om maatschappelijke ontwikkelingen te begrijpen. Zo werden studieboeken over ontwikkelingsvraagstukken uiteindelijk het meest bepalend voor mijn kijk op zaken. Ik was veertig jaar oud toen ik ze las. Een ideaal moment om levenservaring te koppelen aan wetenschappelijke theorie. De meeste mensen doen dat andersom. Maar beiden zijn nodig voor een werkelijk diepgaand inzicht in de wereld.