Voorbereid op vergankelijkheid

Heb je een druk leven, dan sta je zelden stil bij vergankelijkheid. Je hebt nog een toekomst voor je. Je maakt plannen voor de volgende vakantie. Maar je doet ook aan sport voor een goede conditie, want je weet dat gezondheid niet vanzelfsprekend is. Voor de zekerheid tref je maatregelen om je eigen vergankelijkheid zo lang mogelijk uit te stellen. Toch, deze persoonlijke stapjes zijn druppels op een gloeiende plaat.

Vergankelijkheid is overal. Denk aan het leven zelf: van geboorte naar groei en volle wasdom tot aan ouderdom en overlijden. Of denk aan koninkrijken en ideologieën, die opkomen en weer gaan. De wereld is al miljarden jaren aan het vergaan. Het hoort erbij. De aarde heeft al veel veranderingen doorstaan. Kijk naar het ontstaan van continenten, gevolgd door erosie en de verdwijning van complete bergen. En hoe anders was het leven 1.000 jaar geleden op al die continenten? Welke sporen zijn daarvan in de huidige culturen blijven bestaan?

De versnelling van klimaatopwarming en geopolitieke ontwikkelingen bezorgen mij een gevoel van urgentie. Alsof de laatste twee minuten voor middernacht zijn ingegaan. Wat wil ik nog zien? Wat moet ik doen? Wat is echt belangrijk? Deze gedachten zijn betrekkelijk en egoïstisch. Maar bekijk het eens breder; wat is dan haalbaar?

In de westerse wereld beleven we een hoogtepunt, zowel qua welvaart als maatschappelijk gezien. Kennis wordt alom gedeeld en we leven in vrijheid. Ook bedenken we slimme oplossingen en produceren we duurzame energie. Tegelijkertijd gaan recente ontwikkelingen in tegengestelde richting.

Bevolkingstoename, verlies van natuur en leefgebied, geopolitiek, vervuiling, et cetera. Wie redt de oeroude kennis van medicinale planten onder indianen in de Amazone? Hoe ver moet je reizen voor echte rust en stilte? Maar wacht, het ijs smelt al. Ook boven de bunker waar miljoenen zaden uit de hele wereld worden bewaard, voor het geval dat de halve wereld vergaat.

Het gaat er in deze eeuw om spannen wie of wat de overhand krijgt. Een machthebber, een groepje rijken, een ideologie, een mensenmassa, het klimaat? We moeten ons mentaal voorbereiden op wat er tijdens ons eigen bestaan al zal vergaan.

Slim bezig

Rondom de koffietafel zit Hollands welvaren. De meeste tafelgenoten hebben hard gewerkt en hun schaapjes op het droge. Hun kinderen kregen een goede opleiding en bezitten eveneens een koopwoning. Daar zit nog wel een hypotheek op. Het gaat allemaal prima. Al dringt het wereldwijde spel van vraag en aanbod sluipenderwijs hun leven binnen. Want als je slim bent, koop je je spullen op Alibaba voor een tiende van de normale prijs.

Gisteren kwam VPRO Tegenlicht met de klik- en kluseconomie op tv. Daarin laat Roland Duong zien hoe een online platform werkt. Stel, je bent tekstschrijver of websiteprogrammeur en Engels is jouw werktaal. Dan concurreer je met de hele wereld op zo’n platform. Ik heb dat ook even overwogen. Maar hoe wil je rondkomen van het bedrag waarvoor een Indiër zo’n klus uitvoert?

Ik hou mijn mond over de gevolgen van bestellen bij Alibaba. Over dergelijke onderwerpen hebben we het al vaker gehad. Veel mensen voelen zich bekocht als ze een ‘eerlijke’ prijs betalen. En de buurman doet het toch ook? Zelf sta ik bij een aankoop evengoed weleens in dubio.

Ik betwijfel daarom of de huidige vorm van democratie nog het antwoord biedt op vraagstukken over een gezamenlijke toekomst. Misschien hebben we een Commissie van Wijzen nodig en een mengvorm met een Sterke Man. Maar dan wel een m/v die zich wereldwijd inzet voor het algemeen belang.

NL is vol … bedrijven

Ineens is het bon ton om te roepen dat Nederland vol is. Dat doe ik al jaren, maar nu mag het kennelijk. Voor de toekomst van Nederland speelt meer dan alleen het bevolkingsvraagstuk. We moeten in samenhang daarmee ook kijken naar het bedrijfsleven. Welke ruimte nemen ondernemingen in en welke bijdrage leveren ze aan de samenleving? Denk bij ruimte aan ecologische voetafdruk, beslag op onroerend goed en infrastructuur. En wat hebben ze als ‘landgenoot’ en sociale partner de Nederlandse bevolking te bieden?

Eind mei schreef ik over de kolonisatie van Nederland. In dat log hekel ik grote internationale bedrijven die hier zogezegd als sprinkhanen landen, de boel kaal vreten en ons voor de kosten laten opdraaien. Daar zit geen mens op de wachten. Willen we echt een volledig open markt? Dan worden kleine, lokale ondernemers steeds meer verdrongen door grotere spelers. Zie de benadering van het almaar uitdijende Amazon.

Een ander vraagstuk. Hoe wenselijk zijn bedrijfstakken die continu personeel uit het buitenland moeten halen? Neem de fruittelers in de Betuwe en de glastuinbouw in het Westland. Daar werken tienduizenden arbeidsmigranten uit Oost-Europa. De producten worden naar de veiling gebracht en gedistribueerd. Dat vergt transport. Hoeveel chauffeurs zijn nog Nederlands?

Deze bedrijven leggen voor hun personeel een flink beslag op de zeer krappe woningmarkt en laten de files toenemen. Is het een idee om verplaatsing van arbeidsintensieve bedrijfstakken te stimuleren? In Polen zijn ze er vast blij mee. Ik vraag mij af of de winst en belastingafdracht van deze ondernemers opweegt tegen de druk op de publieke ruimte en middelen in Nederland. Wat is hun impact op de leefbaarheid van het land?

Ik zou graag een algehele herziening willen van de samenstelling van het bedrijfsleven. Plan voor de toekomst en niet voor de korte termijn. Stel als eis voor vestiging dat bedrijven investeren in opleiding van personeel en milieuvriendelijk werken. Rem de komst van nog meer distributiecentra en werk waarvoor geen lokaal personeel te krijgen is. Behoud voldoende ruimte voor natuur en recreatie. Focus meer op groei van een kenniseconomie dan op een fysieke industrie. En ban bedrijven die roofbouw op het land en de samenleving plegen.

Bomen: einde en nieuw begin

U heeft nog wat foto’s van mij tegoed. Afbeeldingen van die wandeling laatst over de Posbank. Iedere frequente bezoeker kent deze dode boom daar. Bij leven was het al een markante verschijning op eenzame hoogte. Nu, dood, wit en kaal, is hij mooi in al zijn ongenaakbaarheid.

De afgelopen weken overleden enkele grootheden op gevorderde leeftijd. Mannen en vrouwen van formaat, gezegend met visie en integriteit. Die indruk heb ik soms nauwelijks van mensen die momenteel voor leiders doorgaan. Alsof ze zo niet meer worden gemaakt.

Maar de natuur heeft veerkracht en wij maken daar deel van uit. Vrije vogels trekken zich niets van wereldleiders aan. Die droppen gewoon zaden, waardoor er overal nieuw leven kan ontstaan.

Dit is zo’n nieuweling in mijn tuin. Geen idee wat het is, maar ik laat hem voorlopig begaan.

Zorgen dat de boel op orde komt

Op donderdagavond kan het weekend beginnen. Het huis is schoon en opgeruimd. De planten hebben water en de was hangt te drogen. Met de ramen en deuren open profiteer ik van de frisse wind die door alle ruimten waait, van kelder tot zolder. Er zijn geen dringende klussen en de administratie is gedaan. Kortom, de boel is op orde en dat geeft mij een intens tevreden gevoel. Daarom is het me een raadsel waarom we niet allemaal zo in het leven staan.

Er is een groenjournalist aan het woord op Radio Gelderland. De gemeente heeft 450 bomen geplant op de weg tussen Dieren en Ellecom. Daarvan is nu een derde dood. Daarnaast is een derde stervend en een derde leeft nog net. Ze zijn geplant toen de grond bevroren was. De wortels werden niet beschermd tegen de kou en ze kregen te laat water. Kwestie van ambtelijke onverschilligheid. Of van mismanagement bij de aannemer. Ach, die is toch verplicht om de dode aanplant te vervangen. Dus who cares?

Nou, ik, toevallig. Het overgrote deel van mijn werk, ongeacht waar dat uit bestond, draaide om zorgen dat de boel op orde kwam. Ik heb daarover een slogan op mijn CV staan. Lang heb ik gedacht dat werkgevers hieraan wel behoefte zouden hebben. Het is toch prettig als iemand zorgt dat alles op tijd wordt geregeld. Dat gegevens vindbaar zijn en kloppen. Dat belanghebbenden eerlijk worden behandeld en gehoord. Dat processen logisch en eenvoudig in elkaar steken. Dat iedereen de juiste informatie heeft en dat afspraken worden nageleefd? Bovendien: dat er iemand is die vooruit denkt en beleid kan helpen ontwikkelen. Gewoon, om het bestaan wat aangenamer te maken. En zodat we niet steeds opnieuw het wiel hoeven uitvinden.

Het lastige van mijn behoefte om de boel op orde te krijgen, is de afbakening ervan. Ik bedoel, in en rond huis gaat nog wel. Ook mijn leven is redelijk behapbaar. Maar dan de rest, hè. Die buitenwereld. Soms denk ik dat er geen beginnen aan is.

Vluchtelingenbeleid: input voor de EU-migratietop

Terug van nooit weggeweest is het EU-vluchtelingenbeleid een hot issue. In de afgelopen 4,5 jaar heb ik over een scala aan problemen in landen van herkomst geschreven. Ook heb ik suggesties gedaan voor een benadering van het vluchtelingenvraagstuk. Links en rechts verschansen zich nu in de loopgraven  Het lijkt alsof niemand nog bereid is om voorbij het eigen gelijk te kijken.

Toch ontruk ik een aantal logjes aan de vergetelheid. Ze gaan over oorzaken en gevolgen van vluchtelingenstromen en ze bevatten suggesties voor oplossingen. Dit alles is gebaseerd op wat ik uit eigen ervaring heb geleerd. Ondanks het tumult zal ik het Raam Open houden. Al heb ik evenmin overal een antwoord op en bespeur ook ik enige metaalmoeheid.

Als je slechts één logje leest, lees dan dit: https://raamopen.blog/2014/06/04/geboortebeperking-als-redding/ Over de naar mijn idee belangrijkste oorzaak van armoede en migratie: gebrek aan zeggenschap bij vrouwen.

Hieronder volgt de rest in chronologische volgorde.

Leeuwarden – It wurd moaier as it is

Gisteren bezocht ik voor de tweede keer in mijn leven Leeuwarden. Van de eerste keer herinner ik me slechts flarden. Dat doet iets met hoe je naar zo’n stad kijkt. Daardoor bezie je een plaats met een frisse blik.

Vroeger zag je vooral blonde mensen in de treinen ten noorden van Zwolle. Dan voelde ik me bijna een buitenlandse. Die tijd is voorbij. Tot Steenwijk zit de trein vol overzeese toeristen die naar Giethoorn gaan. Daarna zitten er vier druk pratende Eritrese of Somalische mannen vlakbij. Dat belemmert me wel om in Friese sferen te geraken. Maar langs de oneindige, lege weides (waar zijn de koeien en paarden van weleer gebleven?) liggen nog brede vaarten. Dat klopt tenminste met mijn herinnering.

Leeuwarden is zo’n stad waarvan ik achteraf blijf denken: ‘Maar wat vónd je er nou van?’ Ik weet het niet. Het lijkt me dat deze stad slachtoffer is geworden van overijverige mensen met te veel budget voor de verkeerde dingen. Wethouders, beleidsmakers, kunstenaars en projectontwikkelaars. Lieden die méér willen dan wat het eigenlijk is. Of ooit is geweest. Of ooit zou kunnen zijn, maar nu nog even niet. Zoals het ook met Leiden grandioos mis had kunnen gaan. Ware het niet dat daar het geld op was in de jaren zeventig. Godzijdank.

Ontegenzeggelijk heeft Leeuwarden zijn mooie plekjes. Het park langs de singels, bijvoorbeeld. De historische straatjes en pandjes in de binnenstad. Wat zeg ik? Ze hebben er knoeperds van monumentale bouwwerken en fraaie tierelantijnen. Het stadsbeeld is compleet met museale schepen langs de kades. Precies zoals het hoort volgens mijn ideaalplaatje. Want o wee als je dit soort zaken met Kunst en nieuwbouw gaat verfraaien.

Leeuwarden heeft nogal wat kunst in de openbare ruimte, in alle stijlen en maten. Daar zitten heel leuke dingen bij, geen twijfel aan. Zoals de beelden die nu op het plein voor het station staan. Die vind ik echt mooi. Ze horen bij het project van de elf fonteinen in elf Friese steden. Gisteren waren die toevallig op tv: 20.15 uur 11 Friese fonteinen, van de NTR op NPO2. Je kan het nog terugkijken. Dan zie je wat een strijd eraan vooraf is gegaan. Tussen omwonenden, plannenmakers en, tegen wil en dank: de kunstenaars.

Als het om kunst en nieuwbouw gaat, weet je dat het tongen los zal maken. Ik vond het pijnlijk om te zien, dat programma. Het wekte de indruk dat die fonteinen voor het gevoel van de omwonenden erdoor werden gedrukt. De veelal buitenlandse kunstenaars moeten de weerstand hebben geproefd. Maar de plannenmakers hielden hun gezichten strak in de plooi. Project geslaagd. Dat hoort zo als je in hun schoenen staat.

Het luistert nauw. Ik ken weinig voorbeelden van historische steden waar moderne kunst goed mee samengaat. Montpellier. Dan hebben we het wel over Frankrijk. In Leeuwarden, intussen, doen ze het beter met woorden dan met beelden. Uitgezonderd die twee bij het station. Die doen er juist het zwijgen toe, maar mogen er zijn.