Naar Wageningen op stakingsdag

In onze regio staken de chauffeurs van het openbaar vervoer. Maar op een aantal lijnen rijden ze toch. Zoals busdienst 352 naar Wageningen, waar ik vandaag heen wil. Alleen zullen er minder bussen zijn. ‘We zien wel, denk ik, en wandel naar de halte. Het is een risico.

De bus is ruim op tijd en grotendeels leeg. De heenrit gaat voorspoedig. Na een wandeling met bekenden ben ik weer bij een halte aan de rand van Wageningen. Nu wordt het afwachten. Komt de bus naar Arnhem: ja of nee. Ik zou niet graag het hele eind naar huis willen lopen.

De halte staat naast een drukke weg en er wacht al een jonge metalhead. Onderuitgezakt luistert hij naar muziek op zijn telefoon. Na verloop van tijd wordt hij onrustig; hij moet op tijd in Arnhem zijn. Ook bezorgt deze locatie ons een dubbel gevoel. Want het verkeer raast continu langs ons heen, terwijl wij niet verder komen.

Geen bus te zien op de weg. Op het elektronische informatiebord passeert trouwens wel de ene na de andere bus. ‘Nog 8 minuten’, ‘nog 6 minuten’, ‘nog 3 minuten’, nog 2, ‘bus vertrekt’, weer: ‘nog 2 minuten’, ‘nog 1 minuut’. Vervolgens verschijnt – – en schuift de bus daaronder naar boven. ‘Nog 12 minuten’, enzovoort. Daar zitten we dan.

Ik wil niet als verstekeling in Wageningen achterblijven. Dus wat is wijsheid? Hier wachten of naar het busstation lopen? Daar vertrekt lijn 88 van een andere maatschappij naar het treinstation. Als die bus rijdt, tenminste. Maar o wee als ik naar het busstation wandel en bus 352 mij passeert. En stel dat de volgende pas over drie uur gaat? Hm.

Na een half uur vraag ik aan de metalhead hoe lang hij al wacht. Tien minuten langer. Opnieuw verspringt de aangekondigde tijd van – – naar ‘Nog 12 minuten’ . Het is genoeg geweest. Hij geeft het op en haalt zijn fiets van het slot. Terwijl ik het erop waag en naar het busstation loop. Hopend dat de bus niet uitgerekend nu langs zal komen.

Het wordt een soort honkbalspel. Verderop is namelijk nog een bushalte. Even overweeg ik om er te blijven, maar ik loop toch door. Het is een gok. Daarom hou ik mijn ogen gefixeerd op het tegemoetkomende verkeer. Want als daar iets rozigs bovenuit steekt, moet ik razendsnel terug naar dit honk.

Juist wanneer ik een druk kruispunt heb gepasseerd, doemt alsnog het langverwachte roze op. Nu ben ik al een eindje voorbij de halte. Ik sprint terug, ren links en rechts kijkend door rood, dwars over een grasperk heen, al omziend naar de bus en wapperend met mijn pas, zodat de chauffeur mij niet passeert, voordat ik die laatste halte weer bereik.

Meer sport dan stress; niet slecht op een stakingsdag van het openbaar vervoer.

De film Meetings with remarkable men (1979)

Kort voordat Rusland op 24 december 1979 Afghanistan binnenviel, schoot regisseur Peter Brook Meetings with remarkable men in Afghanistan. Deze film gaat over het leven van de Grieks-Armeense mysticus Gurdjieff (circa 1866-1949). Weinig mensen in het Westen beseffen dat de islamitische wereld anno 2018 nogal anders is dan toen.

Slechts veertig jaar terug was er nog volop diversiteit binnen de islam. En in landen waar moslims nu de overhand hebben, bestond meer tolerantie jegens inwoners met een ander geloof. Ook zag je in grote delen van het Midden-Oosten, Afrika, en Azië een bonte verzameling klederdrachten. Aan iemands broek kon je zien uit welke regio de drager ervan kwam. Of tot welk volk hij behoorde.

Meetings with remarkable men toont beelden van een land en mensen die ik toen graag zelf had willen zien. Al een leven lang heb ik heimwee naar een nooit gemaakte reis langs de Zijderoute. Een reis die ik ook nooit meer zal maken. Omdat veel van wat ik daar had willen aantreffen en ervaren (culturen, omgangsvormen, klederdrachten, muziek, bouwwerken, et cetera), nu voorgoed vernietigd is. In naam van religie. Voor geld, macht en invloed dus.

Op You Tube staat een documentaire van twintig minuten over het leven van Gurdjieff. Je hoeft geen mysticus te zijn om weg te dromen bij dit bijzondere en vroege filmmateriaal.
Daarnaast staat de film Meetings with remarkable men integraal op internet. Het verhaal zal niet ieders cup of tea zijn. Maar alleen al de eerste 15 minuten zijn kenmerkend en de moeite waard.

Deze film toont een klassieke queeste, een road movie. Gebouwen en kleding zijn zo te zien authentiek. Daarom vind ik het heerlijk om hiernaar te kijken. Trouwens, wat waren de omgangsvormen anders. We maken veel meer drukte hier. Want de rust die veel scenes met gesprekken uitstralen, kan je nog altijd aantreffen in een land als Oman.

Tot besluit een gespreksfragment uit de film.

De oudere man: ‘When the dervish left me, the experience vanished. But I knew what I was looking for. For that help was needed. Fortunately I had the means to travel. I went to Africa, India, Afghanistan and Persia. I organized special expeditions to places where I might find an answer. I lived in monasteries and met many people with interests similar to my own.
De jonge Gurdjieff: ‘How can I meet such people. I need to know.’
De oudere man: ‘What do you need to know?’
De jonge Gurdjieff: ‘I want to learn. I want to understand.’
De oudere man: ‘Be careful. What do you call learning? If it means storing up experiences and believes, it will tie you up like a cord and it will prevent you from knowing. Knowing happens directly when not even a thought stands between you and the things you know.’

Veiligheid voor alles bij de NS

Als ik ‘s zondags met het openbaar vervoer naar mijn moeder ga, bedraagt de reistijd 2 x 2 ½ uur. Vaak blijf ik een uurtje of drie. Want ik neem met alle overstappen geen risico en wil op tijd terug zijn. Onderweg deelt de NS van alles mee.

In het boemeltje tussen Arnhem en Ede-Wageningen verschijnt de conducteur. Een meneer vraagt hem waarom de trein een paar minuten te laat is. ‘Vlak voor vertrek is iemand met een rollator van de trap gevallen. Alles zat onder het bloed. Daarom zijn we vertrokken met vertraging. Veiligheid voor alles. Helaas.’ Dat laatste zegt hij met een verontschuldigende glimlach.

Ik moet flink spurten om de aansluitende trein te halen. Trappetje af, tunneltje door, trappetje op. Hijg, hijg, puf, puf. Goed vasthouden aan de leuning. Want je zou in alle haast zo je nek breken op een traptrede.

Later, verveeld rondjes drentelend op Utrecht Centraal fotografeer ik de rustige stationshal. Mijn hartslag is ook weer normaal.

In de trein naar Leiden stapt de machinist vlak voor Woerden vol op de rem. Meteen daarna horen we zijn stem. ‘Er zit een storing in de beveiliging van dit baanvak.’ Veiligheid voor alles. Je zou er bijna door van je stoel vallen. Gelukkig was mijn koffie net op.

Dan valt mijn oog op het mededelingenscherm. Een bericht voor reizigers van Haarlem naar Beverwijk v.v. ‘In tegenstelling tot het reisadvies in de planner / rijden er bussen in plaats van treinen / Hengelo en Bentheim? / zonder de aangegeven overstap in Santpoort Noord. / Door beperkingen in de materieelinzet. U kunt gebruikmaken van de gewijzigde dienstregeling en/of bussen. / Daardoor bent u sneller op uw bestemming.’
Je zal toch maar laaggeletterd zijn.

Aan het begin van de avond stap ik weer over op Arnhem Centraal. Ik moet een beetje haasten en neem de roltrap. De geribbelde trede vlak voor mij is helemaal besmeurd met een grote donkerpaarse vlek. Verderop zitten nog wat spetters van een kleverige substantie. De kring is rond. We hebben het gehaald.

Tien nooit bezochte landen

Als kind vond ik het leuk om na de vakantie een nieuw bezocht land op de kaart aan te strepen. In dat opzicht is er weinig veranderd. Dit jaar blijft het bij een Waddeneiland. Daar was het aangenaam toeven, maar Terschelling valt onverbiddelijk af. Eigenlijk zijn de landen die ik wellicht nooit zal bezoeken, boeiender. De meesten staan al jaren op mijn verlanglijst terwijl ze onherroepelijk veranderen.

  1. Afghanistan. Voor dat land ben ik gewoon te laat geboren. Elke avonturier ging er in de jaren zestig via de Zijderoute naartoe. Ik hoop de Bamiyan-vallei te bezoeken. Ooit.
  2. Jemen. Het ‘echte’ Arabië, volgens kenners en dus zeer de moeite waard. Nu is het een beetje onrustig daar.
  3. Syrië. Iets met een nogal fout regime. Over tien jaar heroverwegen, misschien.
  4. Soedan. Diverse pogingen gedaan en een reis met een Italiaanse organisatie naar de piramides in het noorden overwogen. Dan moest ik Khartoem en het zuiden overslaan, terwijl het juist daarom ging.
  5. Saudi-Arabië. In dit geval een Franse organisatie overwogen. Waanzinnig duur en een bezoek aan Mekka kan ik toch vergeten als ‘ongelovige’.
  6. Noord-Korea. Gruwel. Wie gaat er voor zijn lol naar een strafkamp toe?
  7. Heel Latijns Amerika. Trekt mij minder, ondanks de overweldigende natuur. Sorry.
  8. Rusland. In de jaren tachtig vatte ik het plan op om met de Trans Siberië Express van Moskou naar Vladivostok te reizen. Tot ik op de kaart de lijn naar het zuiden doortrok en in Australië terecht kwam. Nu wacht ik geduldig af. Elders op dit blog heb ik namelijk iets onaardigs gezegd over de heer P. (Gelukkig worden Russische mannen zelden oud, dus mijn kans komt heus nog wel.)
  9. China. Dat leek mij in de jaren tachtig al razend interessant. Echter: gevalletje Trans Siberië Express en sindsdien zit de Drie Kloven Dam in de weg.
  10. Israël. Status aparte, zelfs op deze lijst. Tja, die nieuwe muur daar houdt ook mijn bezoek tegen.

Maar zeg nooit nooit. ’t Kan verkeren, schreef Bredero al.

Alsof het zo moet zijn

Een zonnige zondag in februari.
Twee uur met de trein via een rechtstreekse lijn.
Vanaf het station loop ik door een rustige straat.
Kleine huisjes schurken knus en genoeglijk tegen elkaar.

Zit het in het mooie weer, zit het in de lucht?

Daar bij het water,
Op de hoek van de Wilhelminastraat en de Heerengracht,
Met zicht op Hollandse huisjes aan de overkant,
Gebeurt het. Plotseling krijgt emotie de overhand.

Dit is kennelijk waar ik naar zocht.
De dertiende plaats in mijn zoektocht.
Bij al die andere plaatsen kwam er steeds een ‘maar’.
Maar hier?

Er is herkenning en er is een schemerende belofte.
L. in het klein, of zoals het eigenlijk nooit was.
Voorbijgangers groeten elkaar.
Ook mij, een onbekende daar.

Witte huisjes, een molen, een kade, een sluis, een brug.
Het Westeinde vormt letterlijk het einde.
Zicht op de jachthaven, de fabriek en poedertransportschip de Sardana.
Net als vroeger bij de Meelfabriek, maar dan anders.

Bij het havenkantoortje op de kop,
Betreed ik een schommelend ponton.
Gaudí ligt er aangemeerd, en Gypsy verderop.
Alle bootjes zijn blauw-wit.

Haven in M.

Zittend op een krukje bij aanlegplek 199,
Voor een bootje dat even weg is, opwarmend in de zon.
Zachtjes wiegend; af en toe schokt het ponton.
Meerpaal. Schurende geluiden van hout tegen staal.

Wind door mijn haren en het wuivende riet aan de overkant.
Het stille gezoem van de fabriek op de achtergrond.
De wieken van de Weerd malen verderop in het rond.
Drie huisjes met hun rug naar de stad blikken samen vooruit.

De zon, ook in februari. Herinnering aan
Zuid-Frankrijk, tijdelijke woonplaats Montpellier.
Net zo’n zondag in Palavas-les-Flots aan zee.
Met de lokale bevolking genietend van de stilte voor de storm.

Een straatje met huizen en bomen en auto’s langs het water.
Een bescheiden promenade naast de jachthaven.
De walkant van stalen platen. Wars van opsmuk.
Bij de standplaats een enkele camper, het douchegebouw nog dicht.

Stilte, zon, wind en water.
Onvoorstelbaar anno 2015, die zondagse rust.
Zo dichtbij de stad ken ik dit alleen vanuit het buitenland.
Zelf weer kalm. In het nu en het hier.

Vijf keer inchecken voor MH17

Terwijl de gebruikelijke stroom kisten overvliegt, sta ik even stil bij de inzittenden van MH17. En bij iemand die er waarschijnlijk niet in zat. Waarom moest dit nu juist een toestel van Malaysia Airlines gebeuren? Het is één van de prettigste luchtvaartmaatschappijen die ik ken.

Vier keer nam ik rond het middaguur dezelfde vlucht, als etappe naar Vietnam en Indonesië. In gedachten zie ik een gemêleerde groep passagiers bij de incheckbalie staan. Ieder met zijn eigen doel en eindbestemming. Een groepsvakantie, een familiebezoek, een zakenreis, een studie in het buitenland. Een emigratie of terugreis naar huis. Het lang verwachte weerzien met een partner.

Een laatste afscheid van een eerder uit het oog verloren vriend.

Aan boord waren 192 Nederlanders, 44 Maleisiërs, 27 Australiërs, 12 Indonesiërs, 9 Britten, 4 Belgen, 4 Duitsers, 3 Filippino’s, 1 Canadees en 1 Nieuw-Zeelander. Het is zo’n vertrouwd klinkend samenraapsel voor wie vaker die kant op gaat. En daarmee eindigt het dan plots op Oekraïens grondgebied.

Je kan een film maken over de levensgeschiedenis en verwachtingen van elke inzittende. Maar welke nabestaande kent het hele verhaal? Ach, de bijzondere ontmoetingen die in vliegtuigen kunnen plaatsvinden. Ik schreef daar een nooit te publiceren tekst over. Toen ik voor de vijfde keer op Schiphol bij de incheckbalie van Malaysia Airlines stond, nam de man in kwestie vlucht MH17.

Gemoedsrust door aanvaarding

Op één van de laatste dagen van 2013 wandelde ik in Brabant. Na afloop schreef ik een bericht over aanvaarding. Heel mooi allemaal. Maar deze week kreeg de gevoelsmatige uitzichtloosheid van mijn werkloze staat toch bijna vat op mij. Op eerste paasdag vertelde ik hierover, waarna mijn zus het woord ‘aanvaarding’ uitsprak.

Precies. Ik wil mij niet laten kisten door negatieve gedachten. Vooral omdat ik de concrete invloed heb ervaren van een positieve levensinstelling. Noem het wilskracht, uitstraling of mindfulness. Effect heeft het beslist. Als ik ergens enthousiast over ben, dan komt die instelling vanzelf.

Juist in lastige situaties is het een kunst om een constructieve gemoedstoestand vast te houden. Voordat je het weet, ga je afdwalen. Dit hangt volledig samen met vertrouwen; de tegenhanger van angst. Angst verlamt. Terwijl vertrouwen ruimte geeft aan creativiteit en flexibiliteit. Die twee eigenschappen zijn weer handig om uit een lastige situatie te ontsnappen. Bij een onvermijdelijke situatie is flexibiliteit van geest nodig om deze te aanvaarden.

Via aanvaarding lees ik over de acceptance and commitment therapy. Deze therapie bestaat uit zes samenhangende kernprocessen die helpen om te focussen. Dit zijn ze.

  • Cognitieve defusie: het leren scheiden van gedrag en kennis, ideeën of overtuigingen. Je kunt iets anders doen dan je gedachten je ingeven.
  • Mindfulness: oordeelvrij in het hier-en-nu je ervaringen observeren en ondergaan zonder actie te ondernemen.
  • Acceptatie: leren te stoppen met vechten tegen onvermijdelijke zaken in het leven.
  • Zelf-als-context: jezelf leren zien in samenhang met je omgeving.
  • Verhelderen van waarden: bepalen wat echt waardevol is in het leven, zoals gezondheid, relaties, vriendschap, ontwikkeling, spiritualiteit en creativiteit.
  • Toegewijde actie: de bereidheid om je gedrag stap voor stap te veranderen in de richting van de waarden waaraan je jezelf hebt verbonden.

Laat ik het zo zeggen. Stel dat iedereen het leven makkelijk vindt. Dan is er ook geen markt voor mindfulness en aanverwante benaderingen. Dat zou toch jammer zijn.

(Bron kernprocessen: Wikipedia.)