Het luikje naar mijn beeldgeheugen

De werking van ons beeldgeheugen kan mij mateloos fascineren. Want wat wil het geval? Als ik een foto zie van een natuurgebied zonder enig herkenningspunt, dan weet ik soms toch direct om welk land het gaat. Tenminste, wanneer ik het land heb bezocht en dat indruk heeft gemaakt.

Bij een landschap met rode aarde roep ik meteen ‘Australië’. Waarom niet Namibië? Daar is de kleur van de woestijngrond vergelijkbaar rood. Of neem de weerfoto in het NOS-journaal, waarbij de locatie pas later wordt vermeld. Op een foto van een stukje stadsgracht zie ik direct dat het een Leidse gracht betreft, hoewel ik geen afzonderlijk gebouw herken. De foto kan evengoed in een andere oude binnenstad genomen zijn. Doorgaans klopt mijn eerste ingeving. Hoe kán dit? Ligt het aan de gebruikte baksteensoort of komt het door het licht?

Vermoedelijk bevatten dergelijke foto’s wel herkenbare elementen, die we onbewust registreren. Daarna opent er een luikje naar een beeld-herinnering. Zo’n beeld kan lang in het geheugen sluimeren totdat er iets vergelijkbaars passeert, en dan ontstaat de verbinding. Alleen blijft het luikje al dagen dicht bij bovenstaande foto. Ik weet welke locatie dit is, maar het schiet mij niet te binnen in welk ander land ik iets vergelijkbaars heb gezien.

16 gedachtes over “Het luikje naar mijn beeldgeheugen

      1. Die vraag is retorisch bedoeld. Het gaat om een herinnering die de foto oproept aan een plaats waar ik eerder ben geweest. Geen enkele lezer kan het antwoord geven en dat verwacht ik ook niet.

      2. Snap het nog steeds niet. Ik lees je stukje en dan begrijp ik dat jij herkent waar de foto is genomen, zelfs als de foto geen herkenbare bakens heeft. Bovenstaande foto is op de Veluwe genomen. Dan zijn we er toch?

      3. Ik snap je verwarring, want er ontbreekt een stukje logica in de tekst van het logje. (Het werd nachtwerk, gisteravond.) Nu heb ik een laatste regel toegevoegd ter verduidelijking. Mooi dat je hebt doorgevraagd.

    1. Misschien. Van een tocht door Noord-Duitsland herinner ik mij vooral een vlak landschap, dus komt die beeldherinnering vermoedelijk ergens anders vandaan. Het kan zijn dat ik op een vergelijkbaar heuveltje heb gestaan en dat het uitzicht over een laagvlakte vanaf een vergelijkbare hoogte is blijven hangen. Het kan dan evengoed op een ander continent zijn geweest.

  1. Ik heb dat ook wel als ik er inderdaad geweest ben. Deze foto doet me wel denken aan de veluwe in midden Nederland . Maar ook meer naar het westen richting Utre cht zou het kunnen zijn. Dichterbij kom ik ook niet hoor.

    1. (Elly, goed dat je het zag; ik heb je reactie naar het juiste account overgeheveld. Reacties vanaf zakelijke blogs beschouw ik al snel als sluikmarketing.) In het geval van deze foto weet ik vrij zeker dat de beeldherinnering uit het buitenland komt. Dat maakt het zoekgebied nogal ruim.

  2. Kees Groen

    Ik wil nog een klein stapje verdergaan. Al 12 jaar loop ik ’s zomers 3-4 maanden in de uiterwaarden van Rijn en Maas, op zoek naar de voorkomende plantensoorten. Regelmatig (2-5 maal per week) bemerk ik dat ik ineens aan een plantensoort denk, en die vervolgens binnen 30 seconden vind. Dat is nog een beetje te verklaren als ik in het goede milieu van die soort loop, maar het gebeurt ook met soorten die daar verrassenderwijs staan. Mijn verklaring: een deel van mijn geest is bezig met de procesverwerking van waar ik naar kijk. Een ander deel verwerkt al de beelden die onbewust binnen zijn gekomen, omdat ik even een oogbeweging naar een andere kant, of een paar meter verderop, heb gemaakt. Het is eigenlijk het omgekeerde van het beroemde geval dat er een gorilla door je beeldveld loopt als je intens naar een tv-uitzending zit te kijken; die zie je niet…

    Ik denk zelfs dat je bij bepaalde beelden niet alleen een onmiddellijke click met een plaats krijgt, maar soms ook met een geur of een geluid. Bij mij werkt het niet alleen positief, maar ook negatief, omdat ik negatieve emoties krijg bij bepaalde beelden die me (vaag) herinneren aan nare ervaringen.

    1. Jouw verklaring klinkt best aannemelijk. Het fenomeen van procesverwerking (of is het toch toeval?) komt mij ook bekend voor. Sommigen zien er dan al snel een soort lotsbestemming in. In het geval van de ‘vallei’ op de foto: die is genomen van een wat hoger punt. In diverse landen heb ik op vergelijkbare posities gestaan en over een dal of vlakte uitgekeken. Hier gaat het dan niet om eenzelfde landschap, maar eerder om eenzelfde ervaring.

Reageren mag

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.