Gemeenten gooien alles overboord

Sinds 2015 doen gemeenten de gekste dingen om te bezuinigen. Eeuwenoude panden worden verpatst en hele bomenrijen omgehakt. Handelaren in vastgoed slaan hun slag. Oorzaak is de jeugdzorg, waar gemeenten sinds 2015 voor opdraaien, terwijl de overheid het bijbehorende budget heeft gekort. Ook onze gemeente heeft nu een begrotingsgat. Het gaat om vijf miljoen euro. Daarom wordt aan bewoners gevraagd om mee te denken. Hoe kan de gemeente extra inkomsten genereren en waarop kan worden gekort?

Ik heb mij eens voor een burgerpanel aangemeld. Daarom kreeg ik onlangs een vragenlijst voorgelegd. De keuzes zijn best moeilijk, wanneer je over concrete mogelijkheden nadenkt. Een gemeente is geen bedrijf en de opties zijn wettelijk beperkt. Daarbij heb ik moeite met gesloten vragen. Je moet dan kiezen tussen a of b of c, terwijl er weinig ruimte is voor de bijbehorende nuancering. Maar bovenal mis ik optie d.

Optie d, dat is terug naar het begin. Terug naar het totaalplaatje. Optie d gaat over de oorzaak. Daar wordt, volgens mij, te weinig naar gekeken. En dat is nodig voordat men aan oplossingen denkt. Alles hangt met alles samen. Je kan de oorzaak niet ontwijken, ook al is de realiteit pijnlijk. Maar daar gaat men dus liever aan voorbij.

Mag ik even? Goed. Ik vind het te zot voor woorden dat er van alles rucksichtslos wordt opgeofferd voor de jeugdzorg. Zo, het is er uit. Er bestaan Nederlandse gemeenten waar 40% van de jeugd een beroep doet op hulp en ondersteuning vanuit de Jeugdzorg. VEERTIG PROCENT!!! Kom op zeg! Uit pure ergernis heb ik het krantenartikel weggegooid waarin dat stond. [Correctie achteraf: Heerlen is koploper met 18% van de jeugd. Gemiddeld is het 10%. Maar we gaan verder, want de begrotingsproblemen bij de gemeenten zijn reëel. Circa 1 op de 5 gemeenten heeft een tekort van 40% op de jeugdzorg (april 2019).]

Om te beginnen: moet heel Nederland opdraaien voor elke kwaal in het DSM-handboek? Dat handboek voor de classificatie van psychische stoornissen is opgesteld door een specifieke beroepsgroep. Er hebben ongetwijfeld goedbedoelende deskundigen aan gewerkt. Maar ze creëren hiermee wel hun eigen markt.

Je hoeft mij niet te vertellen hoe de hulpverleningswereld in elkaar steekt, want daarin heb ik zelf gewerkt. U vraagt, wij draaien, terwijl het prijskaartje elders wordt neergelegd. Tot er van buitenaf grenzen worden gesteld. Over die grenzen zouden we het nog eens moeten hebben.

Bij de uitvoering van de jeugdzorg heb ik ook enkele bedenkingen. Zoals: waarom worden kinderen van ouders, met twee auto’s voor de deur, door een speciaal taxibusje vijf dagen per week naar school gebracht? Terwijl die ouders allebei parttime werken.

En waarom zitten er zo veel instellingen voor psychiatrische patiënten op lommerrijke locaties in luxueuze panden? Waarom is de zorg geprivatiseerd en mogen zorgaanbieders tot wel 40% winst maken? (Ander krantenartikel, ook uit grote ergernis weggegooid.)

Als we toch bezig zijn: waarom gaat er nu weer een half miljard euro extra naar het onderwijs, terwijl het zichzelf verrijkende deel van de manage- mentlaag ongemoeid blijft? Praat met de leraren die al die kinderen met ‘rugzakjes’ in overvolle klassen les geven. Ze benoemen allemaal de problemen met bureaucratie en de deels overbodige bestuurslaag.

Overigens mogen ouders ook wel even naar hun eigen houding kijken. Zijn de verwachtingen misschien een beetje doorgeschoten? Wie is er nu eigenlijk verantwoordelijk voor welk deel van de opvoeding?

Terug naar die hoge percentages jongeren in de jeugdzorg. We leven in een doorgedraaide prestatiemaatschappij waarin iedereen van jongs af aan perfect moet zijn en dat is niet normaal. Het gevolg is dat kinderen onder meer als ‘hulpbehoevend’ worden aangemerkt, omdat ze niet aan hooggespannen verwachtingen voldoen.

Vervolgens betreden ze een arbeidsmarkt waar te weinig zinvolle banen zijn voor mensen die niet in een hokje passen of qua opleiding onderaan de maatschappelijke ladder staan. Daar zouden werkgevers eens wat aan moeten doen.

Onze prestatiemaatschappij doet mensen naar pijnstillers en verslavende middelen grijpen, met alle gevolgen van dien. Kinderen van verslaafde ouders zijn evengoed slachtoffer. Ook zij belanden bij jeugdzorg. Daarom moet naar de maatschappelijke oorzaak worden gekeken. En er moet bij de bron worden ingegrepen. Oh, toevallig zijn we Europa’s Narcostaat nummer één.

Verder: het wordt hier nogal vol. De VVD verwelkomt bedrijven en hoogopgeleiden, terwijl juist zij een onevenredig lage belastingaanslag en diverse voordeeltjes krijgen. Tegelijkertijd laat politiek links de deur liefdevol wagenwijd open voor ‘vluchtelingen’ van divers allooi. (Vreemd genoeg wordt mij daarover niets gevraagd.)

Het gevolg is dat we sinds 2014 met een paar honderdduizend volwassenen en kinderen opnieuw zijn begonnen vanuit een grote achterstand. Benodigd: scholing, psychosociale begeleiding, sociale huisvesting, traumaverwerking, zorgkosten en jarenlange bijstand. Uiteraard voor een deel bekostigd vanuit de jeugdzorg. Bepaalde groepen leven al dertig jaar van uitkeringen. Circa 70% van de volwassen Somaliërs zit langdurig in de bijstand. Dat percentage is echt schrikbarend.

Maar ja, daar mag ik natuurlijk niets over zeggen. Dus gaan we geld voor parkeervergunningen vragen. Alles is goed, zolang we de werkelijke oorzaken van de tekorten bij gemeenten en de snel stijgende (sociale) zorgkosten niet onder ogen hoeven komen.

Kortom: van mij mogen gemeenten op het Malieveld protesteren met deze boodschap: Beste regering, ga zelf eens passend beleid maken.

21 gedachtes over “Gemeenten gooien alles overboord

    1. Ja. Ik zie momenteel te veel paniekvoetbal en mis al te lang een heldere visie op de grote vraagstukken waar ons land al jaren voor staat. Daarbij zit partijpolitiek het algemene belang in de weg. Betrokkenen voelen zich een roepende in de woestijn.

    1. Ik was hier al bang voor, want a. mijn geheugen is rampzalig en b. zoals geschreven heb ik de betreffende artikelen niet meer. Je weet dat ik doorgaans mijn uiterste best doe om juiste gegevens te presenteren. Volgens een recent artikel waren er gemeenten die 40% van hun begroting niet konden dekken vanwege de jeugdzorg. Ik was ook bang voor een dergelijke fout, omdat daar dan meteen de volledige aandacht naartoe zou gaan, zonder dat er serieus naar de rest van mijn stuk zou worden gekeken.

      1. Flauw. Als jij je stuk onderbouwt met een cijfer dat meer dan twee keer te hoog is, valt je onderbouwing weg. En dus het stuk. Er gaat veel geld naar jeugdzorg, dat is waar. Daar kan de gemeente nauwelijks op sturen, alleen betalen. Wist je dat het niet toegestaan is om aan ouders een eigen bijdrage te vragen?

      2. Heb je gezien dat ik vannacht, direct na jouw reactie en mijn reactie daarop, een voor iedereen zichtbare correctie in dit log heb opgenomen? Het is goed dat je mij hierop wees; dank daarvoor. Want voordat je het weet gaan dit soort cijfers een eigen leven leiden.
        Wat mij wel steekt, is dat je in je eerste reactie uitsluitend wees op mijn fout en verder nergens op in bent gegaan. Ik vraag mij af of het wel zo handig is om meteen te beweren dat mijn hele onderbouwing wegvalt. Ik ben naast een blogger ook een gewone burger die zich niet gehoord voelt. Het zou je hebben gesierd als je, ondanks mijn fout, toch de rest van mijn stuk serieus had genomen en daar in je eerste reactie blijk van had gegeven. Je hoeft het echt niet met mij eens te zijn.
        Je schrijft dat gemeenten geen eigen bijdrage mogen vragen aan ouders. Ook ik heb in het log over de jeugdzorg her en der aangegeven dat gemeenten in een lastig parket zitten. Misschien wil je op je eigen blog daar iets meer over schrijven?
        Als het goed is, komt er nu toch extra geld voor gemeenten voor de jeugdzorg. Maar alle bomen in mijn straat zijn deze zomer al gekapt en het duurt nog dertig jaar voordat die in volle glorie terug zijn. Als er al nieuwe bomen komen, want daar ziet het niet naar uit.

      3. Dank voor dit uitgebreide antwoord. Ik zal dit weekend ingaan op de inhoud van je eerste stuk. Want ik begrijp je ongenoegen best, maar de gemeente kan er weinig aan doen dat de kosten voor de jeugdzorg zo zijn gestegen. Morgen (of overmorgen) meer hierover.

      4. En jij bedankt dat je uitgebreider in wilt gaan op het log Gemeenten gooien alles overboord. Let wel: dit gaat niet over de keuzes die gemeenten maken. Ik snap heel goed dat gemeenten in de problemen komen door de korting op het budget van jeugdzorg toen dat in 2015 door de regering werd overgeheveld.
        Mijn stuk gaat over optie d. De bron of oorzaak van meerdere grote problemen waar we als land voor staan. Zoals: een lappendeken aan ICT-systemen met de daardoor ontstane bureaucratie, onderwijsstructuur, privatisering zorg, stikstof jarenlang genegeerd, etc. Geld is lang niet altijd de oplossing. Zie onder meer mijn opmerking over de managementlaag in het onderwijs.

      5. Mijn eerste ingeving is: Ik heb jarenlang in de gemeenteraad gezeten, en daarover gaat de discussie in de raad inderdaad niet. Wel ervoor (tijdens de fractieoverleggen) en erna (bij de borrel): het is niet zo dat de fundamentele zaken die je aanroert door de gemeenteraden niet gezien worden. Alleen ze gaan er niet over. Ze hebben ermee te dealen. Een andere managementlaag dus. Ik ga vandaag eens nadenken om tot een beter antwoord te komen.

      6. hmm, nog even wachten. Mijn tweede ingeving is dat het feit dat Heerlen de meeste jongeren (percentagegewijs) in de jeugdzorg heeft, 18% van de jongeren, aangeeft dat het een sociaal-economisch probleem is. Niet een immigratieprobleem. Het derde waar ik aan zit te denken is dat gemeenten de jongeren beter in beeld hebben, en dat daardoor meer jongeren die recht hebben op jeugdzorg, dat nu ook daadwerkelijk krijgen. Als weinig mensen gebruik maken van een recht, zijn dat meestal wel de hogere opgeleiden die de weg naar hun rechten beter kunnen vinden dan mensen met een lagere opleiding. Dus nu de gemeenten meer jongeren jeugdzorg toekennen is dat in feite een democratisering van dat recht. Reageer daar eens op, dan denken we verder.

      7. Oké, dank voor je poging tot analyse en verklaring. Dit brengt mij de volgende gedachtegang: In Heerlen kan een zeer actieve jeugdzorgmanager zitten, die mogelijk een ruimhartig beleid voert. Waaruit die groep jongeren precies bestaat (achtergrond, hoog/laag opgeleid, etc.), is mij niet bekend. Jou wel? Immigratie kan in deze plaats mede een rol spelen, maar zonder nadere gegevens valt daar weinig over te zeggen. Eén enkele plaats zegt mij te weinig om conclusies voor het hele land op te baseren. Ik griezel een beetje van termen als ‘dat recht’, aangezien er door mensen die dergelijke termen hanteren doorgaans veel minder in termen van de bijbehorende ‘plichten’ wordt gedacht.

        Maar: dit log gaat over optie d. De tekorten in de budgetten voor jeugdzorg bij gemeenten vormen hier de aanleiding en kapstok voor een meeromvattend probleem. Namelijk dat er tal van grote vraagstukken en problemen wachten, die de regering te lang laat liggen en/of onvoldoende doortastend aanpakt. Vandaag staat in Trouw een interview met Corinne Ellemeet (GroenLinks). Zij wijst erop dat minister De Jonge pas volgend jaar met een eerste schets komt over de problematiek rond hulpbehoevende thuiswonende ouderen. (Er wachten momenteel alleen al 14.000 zieke ouderen op een plek in het verpleeghuis.) Dit is typisch zo’n voorbeeld van een alom bekend probleem waar alle deskundigen al járen over reppen en waar maar niets of veel te weinig of veel te laat iets aan wordt gedaan. Vandaar ook mijn laatste zin in het log: speel als gemeenten de bal terug naar de regering, in plaats van dat gemeenten zich in de gekste bochten wringen om de begroting maar rond te krijgen vanwege de tekorten op de jeugdzorg.

  1. Oh zo mee eens!! Gewerkt als manager in zorg: ouders die rolstoelauto van WMO rijden en kind laten ophalen door taxi. School die besluit dat kind niet goed in haar/ zijn vel steekt: compleet gezinsonderzoek, kinderpsychiatrisch onderzoek, maatschappelijk werk enz. Enz. Eindconclusie: puberteit. Kosten :€9.000,-
    Heb tientallen van deze voorbeelden. Te erg voor woorden!

  2. Ik denk dat je tirade op best wat vlakken terecht is. Helaas is er ook die befaamde andere kant van de medaille. De kant dat mensen die wél terecht hulp en ondersteuning nodig hebben tegen muren aanlopen en in de kou gezet worden door nonchalance, stupide regeltjes en willekeur.

    1. Inderdaad. Als ik mij niet vergis, kunnen medewerkers onafhankelijk van elkaar net even andere keuzes maken of situaties verschillend inschatten. En zelfs voor hoogopgeleide mensen is het een wirwar aan regelgeving. Ik kan mij goed voorstellen dat laaggeletterden en mensen voor wie Nederlands de tweede taal is, hier helemaal in vast lopen.

      1. PS: Hier is echter ook een ‘andere kant’. Want we willen als samenleving tegelijkertijd dat er voor elk individueel probleem een oplossing is. Zie dat maar eens in regelgeving te vatten.

Reageren mag

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.