Waarom het boeken lezen erbij inschiet

Petronella schrijft in haar reactie op een vorig log dat zij als werkende vrouw geen tijd en doorzettingsvermogen meer kan opbrengen voor de wat moeilijkere literatuur. Als student lukte haar dat wel. Zij vindt dat spijtig. Haar constatering past bij deze tijd, zo lijkt het. Jarenlang steeg het aantal verkochte boeken per jaar. Tot 2008, het begin van de crisis, toen ging de boekverkoop hard onderuit. Sinds 2015 kopen we weer meer, maar toch nog beduidend minder dan in 2008. Waardoor komt dat?

Jachtig bestaan
Een voor de hand liggende reden is ons jachtige bestaan. We doen steeds meer in een gelijkblijvende hoeveelheid tijd. Wereldwijd lopen voetgangers in steden nu sneller dan tien jaar geleden. Sociale media eisen onze aandacht op, naast werk, gezin en overige bezigheden. En we delen ons leven anders in. Mijn moeder wachtte na schooltijd haar kinderen op met een potje thee. Zij had alle tijd om een boek of de Libelle te lezen. Nu werken veel ouders buitenshuis en is het inkomen van beide partners nodig.

Rust zoeken
Toch willen veel mensen meer rust in hun leven. Ze zoeken naar een betere balans tussen verplichtingen en ontspanning, of naar ruimte voor bezinning. Zonder voldoende tijd en rust is het lastig om je te concentreren op de wat moeilijkere literatuur. En bij te veel of te lange onderbrekingen raak je de draad van een verhaal kwijt. Maar je krijgt juist inspiratie en je ontspant helemaal wanneer je kan wegdromen met een goed boek.

Mij lukt het ook bijna niet meer. Ik lees nog zelden een boek en dan vaak niet eens helemaal. Dat is opmerkelijk. Want ik heb de tijd en van oudsher ben ik een boekenveelvraat.

Efficiëntie en snelheid
Misschien heeft het met efficiëntie te maken. Willen we nu sneller tot de kern komen en liever een samenvatting lezen? Is dat een gevolg van het algemeen jachtiger wordende leven? Ook bij jongeren zie je iets dergelijks. Zij lezen minder, maar kijken vaker naar films en series. Daarin wordt een verhaal in geconcentreerde vorm en fraai visueel gepresenteerd. Een andere parallel met onze huidige leefstijl zie je in films. Let maar op de snelle afwisseling van scènes en de dynamiek in de beelden. Vergelijk dat eens met een film van vijftig jaar geleden. Zo’n film straalt een kalmte en traagheid uit, die jongeren nauwelijks nog kennen.

Verwend door overvloed
Zijn we te verwend geraakt? We worden via allerlei kanalen gebombardeerd met verhalen en informatie. Toen ik 33 jaar geleden mijn eerste reis naar Australië plande, waren er amper reisgidsen te vinden. De Leidse openbare bibliotheek had er niet één. Daarom benaderde ik het Australische verkeersbureau voor informatie. Ik ging op reis met slechts een paar losse plattegronden en bijeen gesprokkelde hotelnamen. Moet je nu eens kijken op internetfora en in de reisboekhandel. Alles is er in overvloed. Maar na drie fotoboeken, waarvan de een nog mooier is dan de ander, heb ik wel genoeg gezien. En al die reisblogs vormen een eindeloze herhaling van mijn vroegere ervaringen.

Verzadiging
Dus bespeur ik bij mezelf een soort verzadiging. Over interessante landen en onderwerpen heb ik ‘alles’ al gelezen. En verschijnt er iets nieuws, dan staat het wel samengevat op internet. Dit zal een leeftijdskwestie zijn. Aan de Leidse geschiedenis, Australië en de ontwikkelingssector heb ik elk zo’n tien jaar besteed. Maar een begin twintiger kan daar via (vak)literatuur nog veel over leren.

Geboeid worden
Zijn we minder snel geboeid? In die vraag zit voor mij de clou. Misschien is dit eveneens een leeftijdskwestie. Nog maar weinig boeken kunnen mij echt ‘pakken’. Als tiener kon ik de Bouquet reeks verslinden. Later volgden de betere romans en daarna kwam de wetenschappelijke literatuur. Door levenservaring ben ik nu te realistisch voor de Bouquet reeks. En een roman moet behoorlijk goed in elkaar steken. Anders ga ik mij storen aan de langdradige verhaallijn of de zinsopbouw. Bovendien moet een boek ergens over gáán.

Beschikbare tijd
Evengoed blijft het een kwestie van beschikbare tijd. Stel: je strandt in een stoffig woestijndorp en je moet twee dagen wachten tot de bus komt. Dan lees je uit verveling alles wat los en vast zit. Je begint zelfs tegen heug en meug aan een beduimeld achtergelaten boek. En omdat er toch niets valt te beleven, lees je door. Dan kan een aanvankelijk saai boek uiteindelijk heel boeiend blijken te zijn. Zoiets is mij herhaaldelijk overkomen. Bij de verplichte literatuurlijst op school werkt het net zo.

De belangrijkste reden waarom ik nauwelijks aan boeken lezen toekom, is omdat er al zo veel in de krant staat. En schrijven voor Raam Open slokt tijd op. 😉 Voor de logjes benut ik overigens wel mijn boekenkennis. Vaak is die kennis geïnternaliseerd en verstrengeld geraakt met persoonlijke ervaringen. Soms weet ik daarom niet meer wat de oorspronkelijke bron is. Maar het zegt wel wat over de invloed van een goed boek.

4 gedachtes over “Waarom het boeken lezen erbij inschiet

  1. Ingrid van Bouwdijk Bastiaanse

    De redenering van mijn zoon is: Boeken lezen is saai. Het is zoveel leuker om films of series te kijken of op YouTube iets met beelden erbij te zien. Hij is nooit verder gekomen dan de Donald Duck, boeken van de serie “het leven van een loser” en boeken van Geronimo Stilton; met veel plaatjes en rare lettertypes. Dat was de tweede helft van de basisschool.
    Nu zit hij in de tweede helft van middelbare school en moet boeken lezen voor de talen. En wat doet hij? Hij maakt gebruik van luisterboeken! Iets wat ik altijd associeerde met mensen die niet kunnen lezen: met kleine kinderen achter in de auto rustig houden en met mensen die slechtziend of blind zijn. Maar het is blijkbaar heel modern….

    1. Luisterboeken! Daar had ik nog niet aan gedacht, maar uiteindelijk gaat het toch om het verhaal. Zou het wetenschappelijk gezien verschil maken of je luistert of leest en hoe je kennis opslaat?
      In elk geval begrijp ik je zoon wel. Kinderen van zijn generatie zijn van jongs af aan overspoeld met beeldverhalen op film en papier. Overigens is het aanbod in boekwinkels nog nooit zo fraai vormgegeven als nu. Misschien is er ook nog een groep mensen die boeken gewoon voor de heb kopen.

  2. Het is een interessant vraagstuk, de beleving van tijd. Literatuur vraagt om reflectie en herkauwen en het genieten komt vaak pas daarna. Ik denk ook dat we dat steeds meer ‘ontwennen’. Want alle informatie komt vandaag de dag in hapklare brokjes compact naar ons toe. Wat je zegt, we willen snel naar de kern toe. Zo moet ik wel eens denken aan de bruiloftsscene in The Deerhunter, die toch zeker 20 minuten duurde en er eigenlijk niet zo heel veel gebeurde. Dat is nu in een film ondenkbaar. Echte aandacht voor iets kunnen opbrengen, dat was zo gewoon maar dat wordt bijzonder. Het heeft ook wel te maken met die hoeveelheid kloktijden die we hebben waardoor een agenda onmisbaar is. Afspraken en tijdstippen waarop iets ‘moet’ en dat de klok rond. Misschien ook wel de reden waarom veel mensen de eerste 3 dagen op vakantie bijna gek worden van de zee van tijd die voor hen ligt?

    Of we minder snel geboeid zijn, zo heb ik er eigenlijk nog nooit naar gekeken. Als je doorgaat in die denkrichting, komt bij mij de vraag op of het medium ‘boek’ misschien zijn ‘beste tijd’ gehad heeft? Op social media zie ik in ieder geval nog wel interesse in levensverhalen van anderen, maar dan ‘likeable, shareable en ‘snackable’. Dus kort en krachtig en niet meer dat je je dagenlang verhoudt tot een verhaal waar je in meegezogen wordt. Ben heel benieuwd hoe we hier over 5 of 10 jaar weer naar kijken! Het zijn en blijven interessante tijden, dat zeker.

    1. Wat die eerste drie dagen op vakantie betreft, lijkt het alsof mensen met een druk bestaan zo zijn voorgeprogrammeerd door hun agenda, dat ze ontwend zijn om zelf over de besteding van hun tijd na te denken. Is dat ongeveer wat je bedoelt?
      Zelf geloof ik dat er nog lang een markt voor boeken zal blijven. Vooral jongeren lezen minder boeken en mogelijk is dat van voorbijgaande aard. Vroeg of laat wordt boeken lezen misschien weer herontdekt als moment voor jezelf, tijd om te ontspannen en weg te dromen.
      Het zou inderdaad leuk zijn om over vijf à tien jaar hier nog eens op terug te blikken. Er kan veel gebeuren in die periode.

Reageren mag

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.