Mensen, denk eerst ff zelf na

In de Volkskrant beantwoordt Jan Timmer, voormalig president-commissaris van Philips, de vraag welke fouten de politiek heeft gemaakt. ‘De politiek heeft gedacht dat het kapitalisme zichzelf zou kunnen reguleren. Dat is een groteske ontkenning van de menselijke natuur. Mensen willen bedriegen en bedrogen worden. Europeanen denken dat vrijhandel een groot goed is. (…) Maar in werkelijkheid hebben ze vrijhandel ondergeschikt gemaakt aan macht.’ (16 februari 2018.)

Dat mensen bedrogen willen worden, herken ik wel. Bij die rel rond Oxfam blijkt weer dat mensen vaak verbolgen reageren, zonder zich in feiten te verdiepen. Dat snap ik niet. Want er is nooit een tijd geweest waarin Vadertje Staat, meneer pastoor, de burgemeester en de fabrieksdirecteur volkomen belangeloos het beste met de gewone man voorhadden. En er was nooit meer informatie voorhanden dan nu.

Dat veel mensen matig zijn geïnformeerd, heeft consequenties. Als medewerker van een ontwikkelingsorganisatie werd ik 9 ½ jaar lang overstelpt met vooroordelen. Ze passeerden in een eindeloze stroom de revue. Daar was geen seksrel voor nodig.

Ik stuitte op vooroordelen vanuit relatief onschuldige onwetendheid, of vanuit pure domheid (wel hersens hebben, maar ze niet gebruiken). Ook speelden bekrompenheid en een groot gebrek aan nuancering (of levenservaring) een rol. Maar bovenal zag ik hoe blind mensen zijn voor het tegenstrijdige in hun eigen gedachtengang. De meer extraverte types schroomden niet om botweg alles te zeggen wat ze dachten. Dat mag kennelijk, tegen een medewerker van een sector die draait op subsidies en donaties. Zo iemand is vogelvrij.

Weinig commentatoren beseffen hoe ze als een grammofoonplaat blijven hangen. Steeds weer draaien ze hetzelfde liedje af en steeds weer komen ze bij hetzelfde oordeel uit. Ik vind zulke mensen utterly mind-numbing boring. Vaak is hun ervaring gebaseerd op één enkele situatie van soms wel tien jaar geleden. Of ze hebben iets in de Telegraaf gelezen. Daarna hebben ze nooit meer verder gekeken of iemand een herkansing gegeven. Laat staan dat ze hun mening herzien. Lekker makkelijk. Maar als je zelf stil blijft staan, ga dan ook niet dreinen omdat je links en rechts wordt ingehaald.

Ik leg niemand een andere levenswijze op doordat ik hecht aan fairtrade. Voornamelijk richt ik mijn pijlen op het bedrijfsleven. Want dat heeft onderhand meer invloed op politiek beleid dan de inwoners van een land. Kijk maar naar het aantal lobbyisten in Brussel alleen al.

De aarde en de wereldbevolking worden er beter van zodra ondernemingen de principes van people, planet, profit omarmen. Behalve die 1% schathemeltje rijken dan, die circa 50% van alle vermogen bezit. Dat groepje moet helaas iets inleveren. Maar geld maakt toch niet gelukkig, dus wat willen ze met zo veel ervan?

Oh … wacht. Wát zei Jan Timmer ook alweer? Dat alles draait om macht. Juist ja. Dat is ook bij armoedebestrijding het geval. Daarom zeg ik dit tegen al die oratoren. Denk even na voordat je iets uitkraamt. Want grof gezegd ben ik niet degene die jou naait. Trouwens, als je niet nadenkt, vraag je daar zelf om.

(Sorry hoor, ik heb mijn roeping als SM-meesteres gemist.)

Tekening door de cartoonist & observator Peter van Straaten.

6 gedachtes over “Mensen, denk eerst ff zelf na

  1. Ingrid van Bouwdijk

    Fair trade daar ben ik ook voor. Heel lastig is het om het fair te doen. Kijk maar naar de documentaire over een ondernemer die een fair mobieltje probeert te maken en uiteindelijk tegen grenzen aanloopt. Niet alleen van wat mogelijk is, maar ook bij zichzelf: hij wordt knetteroverspannen.
    https://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/kijk/afleveringen/2016-2017/de-eerlijke-onderneming.html

    Ik blijf ook fair trade producten kopen, maar hoe meer ik er over hoor en lees, hoe meer die lables lijken op windowdressing. Zie Volkskrant artikel op: https://www.volkskrant.nl/opinie/-fair-trade-koffie-schiet-gewoon-niet-op-zo-simpel-is-het~a3544232/
    Hetvolgende stukje staat daar in: “(…). Fair trade schiet gewoon niet op, zo simpel is het. Geen enkel op de boer of boon georiënteerd programma kan de balans tussen koffieproducerende en consumerende landen herstellen.
    Anders zou het zijn wanneer bijvoorbeeld Ethiopië de bonen niet groen zou exporteren maar ter plekke zou branden. Dat mag best gedaan worden door die multinationals, wanneer ze dan ook in het land belasting betalen, maar liever nog door lokale branders. Omdat gebrande bonen ongeveer drie tot vijf keer meer opbrengen, zou Ethiopië er twee miljard extra aan verdienen, wat die drie miljard ontwikkelingshulp die het land nu ontvangt overbodig zou maken.
    Max Havelaar en fair trade zijn bedacht om de koffieketen te veranderen, eerlijker te maken. Dat gaat op deze manier niet lukken. Niet als het zich richt op de boeren, en niet als het optreedt als het schoothondje van de multinationals in plaats van de waakhond die de tijd en aandacht verlegt naar partijen die het systeem willen veranderen en de keten willen verbeteren. Nog vele jaren!”

    1. Oh zeker. Die documentaire over het produceren van een fair mobieltje geeft goed aan hoe moeilijk het is om een complexe keten van grondstof tot eindconsument fair te krijgen. Hoe meer soorten onderdelen en materialen, hoe ingewikkelder het wordt.
      En dat verhaal over de koffie geeft ook redelijk aan waar de knelpunten zitten. Bij de programma’s gericht op betere toegang tot markten voor kleinschalige producenten was ook duidelijk dat zij meer konden verdienen als ze (deel-)bewerkingen zelf deden. Dus geen rauwe melk aan de fabriek verkopen, maar bijvoorbeeld zelf kaas produceren en aan de lokale supermarkten verkopen. Het was een hele toer om dit in groepen te organiseren en om aan alle kwaliteitseisen te voldoen. Voor export naar westerse landen zijn de vereisten nog strenger en wellicht te hoog gegrepen voor boerencoöperaties. De producten die ik zelf inkocht, werden eveneens lokaal via hotels verkocht, waarbij de producenten een relatief goede prijs kregen.

      Ik geloof ook dat het wat bulkexportproducten zoals koffie anders moet worden aangepakt om echt verschil te maken. Overigens worden inkoopprijzen in Nederland rustig met een factor 3 of meer verhoogd om o.a. lokale kosten te dekken. Winkelruimte en personeelskosten, bijvoorbeeld, zijn niet te vergelijken met die in een provinciestad in Kenia. Dat vertekent het beeld ook. Zo’n opslag is voor een winkelier nodig, wil die niet failliet gaan.
      Wat ik vooral waardeer, is dat er bewustzijn ontstaat over wie waar in de keten wat verdient. Ik zou fairtrade zelf niet zo ver proberen door te voeren als die mobieltjesman, maar het principe van people, planet, profit wel als standaard terug willen zien bij de producten die we kopen en diensten die we afnemen.
      En dan die belastingdeals nog …

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s