Bewust kinderloos

Eind jaren tachtig sprak ik een collega over haar plannen voor het leven. Ze was begin twintig, afgestudeerd en tamelijk evenwichtig. Wat ze in haar carrière wilde bereiken, ben ik vergeten, maar een ding is mij goed bijgebleven. Kinderen wou ze niet. Ze had haar huisarts al gevraagd om sterilisatie. Hij wilde daar voorlopig niet aan meewerken. Want, zo vond hij, ze was nog jong. Wat als ze zich later zou bedenken? Maar zij was heel stellig in haar keuze. En ze wilde geen ander voorbehoedsmiddel. Daarom kon ze amper begrip opbrengen voor zijn visie.

Dertig jaar en talloze ontmoetingen later is zij nog altijd een zeldzaamheid. Zeker tot in de jaren negentig was willen trouwen en kinderen krijgen de norm. Inmiddels ken ik wat meer vrouwen zonder kinderen. Voor een deel is dat ongewenst. Bij twee andere vijftigers betreft het een bewuste keuze. Ik betwijfel of ze mij dat zo openlijk hadden verteld als ik zelf moeder was geweest. Misschien heb ik het mis, maar geen kinderen wensen zit in de taboesfeer.

Wat ik veel erger vind, is dat talloze vrouwen ongewenst kinderen hebben gekregen. Vooral bij de generatie van mijn moeder kom je ze nog weleens tegen. Of liever, ik ontmoet hun dochters. Veel vijftigers moeten na baanverlies eerst in het reine komen met hun verleden. Onlangs hoorde ik weer een verhaal.

Over een nu negentig jarige moeder, die na haar trouwen zeven kinderen kreeg. Haar aspiraties voor een artistieke carrière moest ze vergeten. Vervolgens maakte ze thuis nogal nadrukkelijk de dienst uit. Waarna haar dochter al jong in therapie ging. En daarmee doorgaat tot in het heden. Deze dochter schiet in een kramp zodra de aandacht op haar wordt gevestigd. Dan wiebelt ze op haar stoel en wringt ze met haar handen. Zelfs in gesprek met bekenden durft ze haar mond nauwelijks open te doen. Bang dat ze, zoals ze het letterlijk zegt, ‘weer lastig is’. Terwijl ze er zo mag zijn.

Twee vrouwen, beiden slachtoffer van de tijd en een keuze die ze nooit kregen.

20 gedachtes over “Bewust kinderloos

  1. We zijn kennelijk nog steeds niet zo ver dat vrouwen echt zelf kunnen kiezen voor wel of geen kinderen. De vraag roept zich op wat er moet gebeuren om dat toch wel mogelijk te maken. Mogelijk moeten we van de gezinsstructuur af. Kinderen kunnen dan worden opgevangen door andere leden van de samenlevingsvorm (zodat moeder andere dingen kan doen) en wie geen kinderen heeft, weet dat zij ook deel uitmaakt van de gemeenschap. Ik weet het (ook) niet, hoor!

    1. Ah, dus die taboesfeer is meer dan mijn vermoeden.
      Wat je voorstelt, doet mij denken aan een verhaal over het oorspronkelijke (?) systeem van kibboetsim waar kinderen alleen ’s avonds/’s nachts bij hun ouders waren en de rest van de tijd door de gemeenschap werden verzorgd, opgevoed en geschoold.

      1. Nu je dit schrijft, moet ik ook gelijk denken aan samenlevingsvormen die ik in Polynesië en Afrika heb gezien. Kinderen worden daar ook door de hele familie en door meerdere generaties opgevoed en verzorgd. Bij mijn voorouders uit de Bollenstreek ken ik voorbeelden van kinderloze echtparen die een nichtje of neefje uit een groot gezin als eigen kind aannamen.
        Ik denk dat het voor kinderen bovenal cruciaal is dat ze gewenst zijn bij de ouderen die voor hen zorgen. Als er geborgenheid is, maakt de relatievorm misschien minder uit.

    2. Dit heb ik ook wel eens gedacht, dat we af moeten van ‘het gezin’ en veel meer een echte samenlevingsvorm creëren waarin iedereen mee kan doen. Zou ook eenzaamheid oplossen.

      1. Ik lees het wel:-). Je commentaar zat gewoon onder het WordPress-klokje. Mooi hoor, dit soort ontwikkelingen. Misschien wel voor als we straks Europa opnieuw inrichten, een plek waar kinderen veilig kunnen opgroeien en ouders zelf kunnen kiezen hoe zij deel uitmaken van dat proces.

  2. Moeilijk onderwerp. Ik denk dat het ook voor mannen niet altijd zo simpel was/is. Ondanks het idee dat we in een -witte- mannenwereld leven volgen ook zij de geijkte paden van hun omgeving.Meestal.

    1. Kan best zijn, zie ook mijn reactie naar Harme. Wel denk ik dat de gevolgen voor vrouwen van mijn moeder’s generatie en ouder ingrijpender waren dan voor mannen toen. Zij voelden zich echt aan huis gebonden en konden zich professioneel niet of nauwelijks ontplooien.

      1. Diezelfde (plicht-)gevoelens hadden mijn vader en verschillende van zijn broers ook, het voordeel dat ze als mannen wettelijk meer rechten hadden stelde niet veel voor in hun arbeiders- en boerenkring: ze hoorden met een vaste baan allereerst vrouw en kinderen te voeden, de rest was flauwekul. Ze durfden dan ook niets anders. Uitzoderingen daargelaten.
        Ondanks mijn feministische inslag vond ik ze vaak meelijwekkend.

      2. Plichtgevoelens die zwaar op mannen konden drukken, dat geloof ik best. Misschien is dat wel een onderbelichte zaak. Ook de mannen waren kinderen van hun tijd.

  3. Ingrid van Bouwdijk

    Een hele tijd terug heb ik een documentaire gezien over mensen die als kind gemeenschappelijk werden opgevoed in een kibboets. Ze sliepen ook apart van hun ouders trouwens. Er zat een heel idealistisch gedachtegoed achter, dat mooi klonk, maar een heel aantal vond het verschrikkelijk. Wat ik me ervan herinner is dat ze gewoon behoefte hadden om bij hun ouders te zijn en hun aandacht te krijgen, maar dat mocht niet. In Afrika worden kinderen op het platteland inderdaad door de hele gemeenschap opgevoed, maar dat is toch wezenlijk anders, daar hoor je en woon je meestal gewoon bij je ouders. Of anders bij een kinderloze tante of bij je opa en oma, in ieder geval bij mensen voor wie je speciaal bent. Volgens mij willen de meeste kinderen bij hun ouders wonen of in ieder geval bij mensen voor wie ze meer betekenen. Kijk maar naar IDFA documentaire “Alicia” met een schrijnende en schreeuwende behoefte hieraan: https://www.vpro.nl/programmas/2doc/2017/alicia.html

    1. Verhelderend. Dat ‘Volgens mij willen de meeste kinderen bij hun ouders wonen of in ieder geval bij mensen voor wie ze meer betekenen.’ bevat wel de kern, lijkt mij. Die documentaire ga ik nog bekijken. Goede (hoewel trieste) tip.

  4. Ingrid van Bouwdijk

    Je schrijft in je reactie: “Ik denk dat het voor kinderen bovenal cruciaal is dat ze gewenst zijn bij de ouderen die voor hen zorgen. Als er geborgenheid is, maakt de relatievorm misschien minder uit.” Dat is het eigenlijk: de relatievorm maakt niet uit, maar niet in een massaal gebeuren zoals dat indertijd in de kibboets was, want dan mist de geborgenheid van een paar volwassenen die jou echt zien. Ipv een stel verzorgers die hoe goed ze het ook doen, per toerbeurt hun aandacht moeten verdelen over te veel kinderen.

    1. Precies. Door dat massale en die steeds wisselende verzorgers voelden die kinderen zich onthecht en verloren. Eigenlijk zie ik ook een link met een fragment uit de documentaire ‘Liefde is aardappelen‘, waar ik onlangs over schreef. Het communistische systeem in Rusland gaf gewone mensen het gevoel dat ze nietig waren, volkomen onbelangrijk.

Reacties zijn gesloten.