Hongersnood als politiek breekijzer

Alphonse Muambi, een Congolese publicist, stelt dat Giro 555 weinig zin heeft als je corruptie en oorlogen in Afrika niet stopt. ‘Hoeveel storten Afrikaanse leiders zelf op Giro 555?’, vraagt hij zich af. De Congolese president Joseph Kabila heeft een privévermogen van 15 miljard dollar. Zijn collega in Angola is goed voor een kleine 20 miljard. Weinig mensen hier beseffen dat corrupte regimes hongersnood behendig inzetten als breekijzer.

‘Na elke verkiezingsfraude was in Congo het motto: ‘De mensen hebben honger. Ze zullen maximaal twee weken protesteren maar niet langer, want dan moeten zij weer op de markt gaan staan om aan eten te komen’’ Dit schrijft Alphonse op 29 maart 2017 in de Volkskrant. In 2008 zag ik in Kenia een andere variant: geef het volk brood en spelen, dan eten mensen uit je hand. Met hongersnood als middel zijn de mogelijkheden eindeloos.

Klimaatverandering is niet de hoofdoorzaak van de huidige grootschalige droogte in Afrika. Het is slechts de druppel die de emmer doet overlopen. Alles hangt met elkaar samen: wanbeleid en de verdeel-en-heerspolitiek van overheden, corruptie, geweld en rechteloosheid, armoede, onkunde, mismanagement van land en middelen, overbevolking (wel gezondheidszorg opzetten, maar geen anticonceptie bieden), en de enorme ongelijkheid tussen mannen en vrouwen.

Dit klinkt dramatisch, maar voor veel problemen bestaan al lang oplossingen. Oplossingen die bovendien steeds beter worden afgestemd op de Afrikaanse situatie. Want er zijn steeds meer Afrikanen zelf bij betrokken. Zij combineren westerse kennis met gerecyclede traditionele benaderingen in nieuwe, lokaal toepasbare mogelijkheden.

Alleen moeten alle andere partijen dan wel een beetje meewerken. De overheden, maar ook de niet-Afrikaanse mogendheden met hun contraproductieve belangen. Want Afrika is nog altijd een wingebied, zoals in dit artikel van OneWorld valt te lezen.

De verdeel-en-heerspolitiek van koloniale machthebbers heeft funest uitgepakt, en is nooit uit Afrika verdwenen. Op dit moment overweegt Europa zelfs om een tandje bij te zetten. Want om de vluchtelingenstroom af te wenden wil Europa met specifieke machthebbers samenwerken. Die zullen daardoor slechts hun eigen positie versterken, ten koste van de rest. Kijk naar de grenzeloze arrogantie van Erdogan. Dan weet je wat zowel de lokale bevolking als ons te wachten staat. Wie denkt er nog dat je met hem ongestraft afspraken kan maken? Wij hebben hem zelf zo gemaakt.

Alphonse Muambi pleit er voor dat ook Afrikaanse landen zelf meedoen aan acties voor bestrijding van de hongersnood. Tijdens een vorige droogte in 2005, toen de Masai met hun kuddes Nairobi in trokken, gebeurde dat al in Kenia. Er werd voedsel ingezameld door supermarkten en het publiek droeg bij. Maar de grootste bijdrage moet van de grootste stoorzenders komen: de overheden binnen en buiten Afrika, de multinationals, de potentaten en de investeerders die het continent tot op de dag van vandaag leegroven.

7 gedachtes over “Hongersnood als politiek breekijzer

  1. Kees Groen

    Geen speld tussen te krijgen, deze analyse. Vraag blijft wel hoe we het armere deel van de wereldbevolking meer laten profiteren van de beschikbare kennis, hun grondstoffen en hun arbeid. Makkelijk gezegd, maar als hun eigen regimes al niet meewerken, is er weinig duurzaams te bereiken.

    1. Ik geloof, in navolging van mijn vroegere werkgever, dat vooral versterking van het maatschappelijk middenveld belangrijk is. Als dat in Afrika de regeringen ter verantwoording kan roepen, en wij hier de negatieve westerse (etc.) inmenging stevig aan de kaak stellen, kan er iets veranderen. Dit is mijn korte antwoord. De alomvattende oplossing is zeker een langer verhaal.

  2. Helaas eens met het bovenstaande verhaal. En wat beter verwoord dan ik een paar weken eerder hier reageerde. De problemen verschillen echter sterk per gebied waar de 555-actie voor was.

    1. Het klopt dat de problemen verschillen. Ik neem aan dat de betrokken organisaties hun aanpak voor deze noodhulp per land op de situatie afstemmen. Noodhulp kent bovendien een fundamenteel andere benadering dan hulp gericht op een duurzame verbetering voor de bevolking.

Reacties zijn gesloten.