Van oude mensen en vergankelijke zaken

Vorige maand overleed mijn hoogbejaarde buurvrouw. Ze was gehandicapt en zat in een rolstoel. Gisteren bezocht ik haar man, die nog erg in de rouw is. We zaten in hun woonkamer vol relikwieën uit hun vroegere leven. Ze hielden van vakanties in de natuur. Buurvrouw las boeken, verzamelde, fotografeerde en deed handwerk. Buurman was meer een technische knutselaar. Tot de gebreken kwamen, waarna hun wereld steeds kleiner werd. Letterlijk en figuurlijk. Inmiddels kan je de gevolgen daarvan aan de buitenkant van hun woning zien.

We wonen in arbeidershuizen uit 1913 waaraan sindsdien veel is vertimmerd. Elk huis vertoont andere sporen van opeenvolgende modes en materialen. Bij deze buurman zie je het oorspronkelijke houten plafond nog in de woonkamer. Verder heeft hij originele schuiframen met kleine ruitjes bovenin. Wel is de indeling gewijzigd. Muren zijn doorgebroken en er is een flinke keuken met tuindeuren aangebouwd. Die keuken stamt uit de beginjaren tachtig. Er kwamen drie gaskachels beneden en daarmee was de modernisering af.

Als ik nu in dat huis rondrijk, zie ik vooral ouwe meuk. Ze hebben het nooit breed gehad. Hun gezin met drie kinderen leefde van zijn monteurssalaris, terwijl zij liefdewerk voor bejaarden deed. Dus hier geen mooie erfstukken van oudere generaties. Wel een wand vol boeken uit de jaren vijftig tot de jaren tachtig. Qua onderwerp zijn ze best interessant. Maar ze ogen oudbakken met hun verkleurde foto’s, oude lettertypes en gescheurde kaften.

De hele benedenverdieping staat tjokvol. Buurvrouw hield naast lezen van mooi blauw glaswerk. Haar verzameling vult een kast en diverse vensterbanken. De kasten zelf zijn scheef en oud, en massaal in de jaren zeventig gebouwd. Uit die periode stamt ook een rijtje hangplanten dat nogal in de weg hangt. Er zitten grappige soorten bij, al waren die decennia lang uit de mode. Nu is een bebaarde hipster er vast blij mee. Hoe dan ook, het is buurmans’ huis en hij voelt zich tussen die spullen helemaal thuis.

Hun geschiedenis geeft echter stof tot nadenken. Want het is niet zomaar dat buurman mij op de koffie vroeg. Veel anderen heeft hij niet. Ja, drie kinderen, met wie zijn relatie zeer bedroevend is. Sinds de uitvaart van zijn vrouw heeft alleen de zoon een keer gebeld. Omdat er een zitbank op Marktplaats moet worden gezet. Het stel leefde in onmin met verschillende naaste buren. En tussen ons speelt nog een potentieel grensgeschil. Mijn indruk is dat dit echtpaar altijd bang was om iets te kort te komen. Tevredenheid was haar zeker vreemd.

Veel bejaarden zijn eenzaam. Ik vermoed dat dit extra opgaat bij mensen boven de tachtig. Er is iets met die generatie. Ze moesten aanpakken, niet zeuren en vooral hun problemen zelf oplossen. Zelfredzaam zijn. Niet onnodig een beroep doen op een ander. Dingen zelf hebben. Want lenen is vervelend. En spullen verzamelen. Zoveel mogelijk, met name vanaf de jaren zestig. Zodra het eindelijk financieel kon. Dan kon je terloops aan de buren tonen hoeveel welvaart je had bereikt. Het is begrijpelijk, alleen sloegen sommigen erin door.

Daarom hebben mannen van die leeftijd vaak opvallend veel gereedschap. Zodat ze elk klusje in huis zelf kunnen doen. Op zich is dat zeer handig en het kan veel geld besparen. Maar al die apparaten in eigen bezit brengen geen mensen samen.

Eenzaamheid is een bekend fenomeen. In verzorgingshuizen zitten tientallen bejaarden bijeen. Activiteitenbegeleiders moeten moeite doen om ze te betrekken bij sociale evenementen. Echte gesprekken hebben ze nauwelijks met elkaar. En als ze toch met iemand praten, dan roddelen ze vol vooroordelen over elkaar. Terwijl ze elkaar amper kennen en het samen gezellig zouden kunnen hebben. Dat stond onlangs in een artikel over een grote verzorgingsflat.

Bij mijn oude buurman is het verval overal zichtbaar. Niet alleen is een groot deel van de inboedel verouderd. Het huis takelt net zo hard af. Dat vind ik zorgelijk. We delen namelijk een schoorsteen die wacht op onderhoud. Ik bracht dat eens ter sprake, maar het antwoord was: ‘geen geld’. En het hout van de strak geverfde lijst op mijn dakkapel loopt door naar zijn afgebladderde kant. Toen de vorige eigenaresse het huis liet schilderen, wilde de schilder dat stukje best meenemen. Maar het oude echtpaar deed nooit ergens aan mee.

Hoe anders gaat dat bij mijn andere buren. Dat echtpaar is net met pensioen en buurman is altijd bezig met klusjes. Alles staat er pico bello bij. We hebben samen een nieuwe schutting gekocht en houden onze gedeelde dakgoot allebei schoon. Zelfs het dak van mijn schuur veegt hij.

Vorige week kwam deze buurman vertellen dat zij hun huis te koop gaan zetten. Ze willen naar de woonplaats van hun dochter verhuizen en daar gaan huren. Nu redden ze het financieel wel, maar een lange vakantie is er niet bij. Na verkoop houden ze ruim voldoende over om nog jaren royaal te leven. Kijk aan: een verstandige senior is goed op zijn toekomst voorbereid.

4 gedachtes over “Van oude mensen en vergankelijke zaken

  1. Een goed omschreven situatie, toch is het slechts een deel van de oorzaak.
    Veel mensen van mijn (ik ben70) en de vorige generatie kozen voor de mogelijkheid tot anticonceptie en kregen veelal 2 tot 4 kinderen, ik ken er heel veel met 1 kind. Wanneer die nazaten uitvliegen en ouders geen eigen vrienden en kennissen hebben staan ze ook alleen.
    Ook scheelt het of mensen open staan voor anderen, dat raakt aan de buurman die jij omschrijft.

    1. Hoi Bertie,

      Je slaat volgens mij echt de spijker op de kop. Ik ken ouderen die hun levensgeluk volledig ophangen aan het wekelijkse bezoek van de kinderen. Degenen die (sociale) hobby’s hebben en/of langdurig vriendschappen onderhouden, redden het beter. Als het nodig is kunnen zij op anderen terugvallen.

  2. Mijn ouders waren van 1922/24 en mogelijk bedoel je die leeftijd. Ik herken dus zeker dingen. Zo had mijn vader veel gereedschap, maar daar was weinig geld in gestoken. Meer dat ie alles maar bewaarde onder het motte je kan het nog maar eens nodig hebben. Dat ging met alles. Zo werd onze loodzware allesbrander in 1972 naar de vliering getild omdat we toen een gasaansluiting en gaskachel kregen. Die allesbrander heeft er zo’n 20 jaar gestaan voor als het gas opraakte. Vervolgens bleek iemand zo’n allesbrander te willen hebben en is ie alsnog verkocht. Daarbij was het vertrouwen in gas zeker toegenomen bij mijn vader. Dat gedrag hadden mijn opa’s totaal niet. Dat waren flierfluiters. Als ik het simpel vertaal dan is mijn vader in WO-II (tussen zijn 16e en 21e) te snel volwassen geworden. En vooral te serieus. Dat gaf tot op hoge leeftijd problemen. Hij kon zaken slecht relativeren en voor je het weet krijg je gezeur met kennissen en familie. Opvallend was dat mijn moeder er moeiteloos op los relativeerde en prima met iedereen op kon schieten. Ze liet mijn vader dan ook maar begaan.

    Mijn zwager is in de oorlog geboren, maar heeft gekgenoeg dezelfde eigenschappen. Idd te serieus en niet goed met mensen om kunnen gaan. Bij hem kan je die oorlogsjaren niet de schuld geven, maar wel de vechtscheiding van zijn ouders en dat hij al zeer jong in allerlei pleeggezinnen en instellingen is geweest hebben zijn jeugd grondig verziekt. Wat dat betreft is een verstoring in het volwassenworden waarschijnlijk de gemene deler. Mannen lijken daar meer last van te hebben omdat van hen gezinsleiderschap met verantwoording werd aangepraat.

    Het is mij ook opgevallen hoe mijn vader en zwager en waarschijnlijk vele andere heerschappen met een lage opleiding, zich gek kunnen laten maken door het nieuws. Dat wordt te serieus genomen, vooral de onheilspellende berichten. De koude oorlog heeft mijn vader dan ook weinig goeds gedaan.

    1. Dat voor de zekerheid spullen bewaren, zie/zag ik ook bij mijn ouders. In jouw verhaal komen de jeugdervaringen als factor terug, maar ook wat Bertie schreef. Want als je je openstelt voor anderen en nieuwsgierig bent, wordt het vanzelf makkelijker om te relativeren doordat je blijft leren. Mooi dat je het gezinsleiderschap met verantwoording noemt. Mijn vader was iemand die nooit op de voorgrond trad, maar hij voelde zich wel verantwoordelijk voor zijn gezin.

Reacties zijn gesloten.