De zorg en het prijzencircus

Onlangs maakte DSW een verhoging bekend van de zorgpremie in 2017. Andere verzekeraars zullen waarschijnlijk volgen. Voor mensen met lage inkomens verzacht de zorgtoeslag het leed. Maar linksom of rechtsom betalen we allemaal mee. Want zo werkt dat met collectieve verzekeringen en belastingheffing. Toch hangt er al jaren een prangende vraag in de lucht. Namelijk: hoe houden we de zorg voor iedereen betaalbaar? Zonder enkele flinke ingrepen, zullen de kosten verder stijgen. Tot nu toe durft bijna niemand stelling te nemen.

Hoe gevoelig vraagstukken over de zorg liggen, blijkt wel uit het voorstel van de Rotterdamse CDA-wethouder Hugo de Jonge. Hij wil dat vrouwen die onmogelijk voor hun kinderen kunnen zorgen, verplicht tijdelijk anticonceptie gebruiken. Direct wordt de link met verstandelijk gehandicapten gelegd en valt de naam Hitler al snel. Welkom in de debatwereld van Nederland.

miljoenennota-2017Toch moeten we vroeg of laat keuzes maken om de zorgkosten in toom te houden. Van de totale rijksbegroting gaat bijna een derde, ofwel € 75,4 miljard, naar de zorgsector. Daarvan wordt circa een derde door ziekenhuizen opgeslorpt. Als leek kan ik er zonder kennis, nadere cijfers en toelichting weinig zinnigs over zeggen.

Wel kan ik enkele heikele zaken benoemen.

Marktwerking ziekenhuizen en andere zorgverleners
Voor mij is het onduidelijk wat de marktwerking heeft opgeleverd. Wat zouden de uitgaven zijn geweest als bijvoorbeeld ziekenhuizen voornamelijk in staatshanden waren gebleven? Even gesteld dat die wel efficiënter zouden kunnen werken. (Universitaire ziekenhuizen werden voorheen bekostigd door de overheid.) Is de kwaliteit en de patiënttevredenheid nu merkbaar verbeterd? Is alles nu organisatorisch goed geregeld?

Dure medicijnen
Als klein land kunnen wij kennelijk geen redelijke prijzen voor medicijnen bedingen. Het lijkt mij logisch dat ons land voortaan algemeen gangbare medicijnen inkoopt in Europees verband. Nu vragen farmaceuten waanzinnige bedragen voor bepaalde medicijnen die relatief kleine aantallen patiënten nodig hebben. Wellicht wordt het interessant om in dergelijke gevallen staatsbedrijven op te richten die zulke medicijnen ontwikkelen en produceren. We subsidiëren onderzoek toch al met premies en belastinggeld.

Medische ontwikkelingen
Nu kunnen we zeer vroeg geboren kinderen in leven houden die vroeger zouden sterven. Of denk aan kinderen die bij de bevalling te lang bekneld hebben gezeten. Hoe gaat het daarna met hen? Blijft een deel daarvan zeer zwaar gehandicapt en leeft die groep  als kasplant verder? Om hoeveel kinderen gaat het, hoe gezond zijn ze en wat is de kwaliteit van hun leven? Is dit iets waar we op maatschappelijk niveau over moeten nadenken? Of hoort dat uitsluitend tot het domein van de ouders, de medici en de zorgverleners in kwestie? Zijn zij dan ook de enigen die mogen bepalen wat financieel acceptabel is bij alles wat nu mogelijk is?

Verwijtbaar gedrag
Prins Friso gaat in 2012 bij Lech met een vriend buiten de piste skiën. Er geldt waarschuwingsfase 4, het op een na hoogste voor lawinegevaar. Hij raakt bedolven onder een lawine en we kennen de afloop. Maandenlang wordt hij in het ziekenhuis verzorgd voordat hij overlijdt. Naar mijn idee is het onredelijk dat anderen opdraaien voor de gevolgen van dergelijk roekeloos gedrag. Ik vind dat mensen die bijvoorbeeld zeer risicovolle sporten beoefenen zich apart moeten bijverzekeren.

De een wel en de ander niet
Verstandelijk gehandicapten en psychiatrische patiënten worden doorgaans op uitgestrekte, lommerrijke terreinen in laagbouw gehuisvest. In bepaalde gevallen is de verhouding cliënt : zorgverlener een op een. Voor activiteiten en begeleide uitstapjes wordt regelmatig gezorgd. Nogal wat hulpbehoevende ouderen echter, moeten veel moeite doen om een indicatie te krijgen voor haastige thuiszorg. Mantelzorgers, familie en/of partners worden langdurig zwaar belast. De ene groep krijgt opvallend veel (met dank aan de sterke zorglobby die preekt voor eigen parochie). De andere groep mag het deels zelf uitzoeken en kwijnt soms weg. Ik zou graag een evenwichtiger balans zien in het zorgaanbod voor deze groepen.

Misbruik
Ik heb zelf eind jaren negentig op de financiële administratie van een ziekenhuis gewerkt. Dat er misbruik wordt gemaakt door patiënten of dat mogelijkheden worden opgerekt, is zeker. In welke mate, is minder duidelijk. Ik denk dat verzekeraars meer administratieve controleurs aan kunnen nemen. Zulke krachten verdienen zichzelf namelijk terug.

Gebrek aan solidariteit
In mijn tijd werd er gesteggeld over wie de kosten van niet-betalers droeg. Ziekenhuizen mochten geen patiënten weigeren. Maar bij herhaling stond er een niet-ingezetene aan de balie van ons christelijke ziekenhuis. Zulke mensen werden door het nabijgelegen universitaire ziekenhuis doorverwezen. Kortom, de christenen werden geacht te betalen voor de ‘reizigers’ en illegalen, terwijl de wetenschappers het lieten afweten. Ik dacht tot dan toe dat onze gezondheidssector was gebaseerd op solidariteit.

Dit artikel is onvolledig en ik weet soms ook niet goed waar we grenzen zouden moeten stellen. Ik heb het als discussiestuk geschreven en hoop op inhoudelijk constructieve bijdragen.

4 gedachtes over “De zorg en het prijzencircus

  1. Een herkenbaar verhaal waar de ook ons omringende landen last van hebben. Duitsland, waar de totale kosten vrijwel gelijk zijn, kijkt erg naar Nederland hoe ons experiment met de zorgkosten uitpakt. Iedereen weet dat er door zo’n omschekeling eerst wel eens de kosten omhoog kunnen gaan, maar als het meezit daarna structureel minder worden. Maar zoals alles in NL wordt iets halfbakken doorgevoerd. Zo hadden ze moeten bepalen dat korting via lidmaatschap van een Vakbond, of de Hema de kosten kunnen dalen. Dat werkt weer de ongelijkheid in de hand bij mensen die dat niet goed uitzoeken of nergens voor in aanmerking komen.

    De grootste vijand lijkt mij tegenwoordig de medicijnmaffia die via marketingtrucs de mensen veel effectiever een poot uitdraaien. Ongeorganiseerde artsen of apothekers of ook maar de overheid konden daar niet tegenop. Dus de verzekeraars machtiger maken is een optie om wel weerstand te bieden. Sommige verzekeraars maken daar ook echt werk van.

    De kosten in ziekenhuizen zijn al jaren een ramp. Ook toen ik nog particulier verzekerd was. Zit ook n de maatschappencultuur en voor je het weet zit je bij die foute Leidse corpsballen, die geen inkomen hebben, maar wel winst uit de maatschap.

    Rond de eeuwwisseling heb ik een aardige Amerikaanse documentaire gezien. (Zo ver ik weet helaas nooit op de Nederlandse TV uigezonden. Het ging om een correspondent op leeftijd die 6 landen met elkaar vergeleek omdat de USA toen ook iets wilde doen om daar iedereen mee te laten betalen met een zorgverzekering. Dat land steekt nog met kop en schouders boven NL uit qua kosten en er zijn nog steeds veel mensen die er geen zorgverzekering hebben.

    Uiteindelijk waren Taiwan en Japan het goedkoopst. Dat kwam omdat de regering de prijs voor een ziekenhuisnacht belachelijk laag hield, zo laag dat ziekenhuizen failliet gingen. Maar het zorgde er ook voor dat bij huisartsen de preventie toenam om zo mensen zo min mogelijk naar een ziekenhuis te sturen. Huisartsen schaften bijvoorbeeld MRI’s aan die je hier alleen in een ziekenhuis treft. En dat had voor het totaal een zeer gunstig effect. NL en DE zitten op 14% van het BBP aan zorgkosten, de USA rond 20% en Japan en Taiwan zaten op 6%. En echt ze worden er net zo oud als hier.

    1. Goed dat je weer wat andere aspecten benoemd. Vooral de vergelijking met Duitsland en landen als Japan en Taiwan is interessant. Om echt goed inzicht te krijgen, zouden we moeten weten hoe de totale kosten zijn opgebouwd en hoe het daar precies werkt met subsidies, verzekeringen, eigendom ziekenhuizen en dergelijke. Een vriendin van mij woont nabij de grens en was toe aan een nieuwe heup. Zij heeft eerder in Duitsland gewoond en kent daar de weg. In plaats van een korte ziekenhuisopname en daarna zo snel mogelijk naar huis in NL waar zij geen hulp heeft, koos zij voor een Duits ziekenhuis. Daar werd ze geopereerd en vervolgens kon ze rustig de eerste twee weken in een Duits revalidatiecentrum met all-in verzorging herstellen. In overleg met en betaald door de Nederlandse verzekeraar die ook een voorkeur voor behandeling in Duitsland scheen te hebben. Kennelijk is het daar dus anders georganiseerd. Voor mij zou die goede verzorging na de operatie ook doorslaggevend zijn.

Reacties zijn gesloten.