Een eigen identiteit

Deze week schreef een Afrikaanse nieuwe Nederlander dit in de Volkskrant: ‘Wij dreven slavenhandel, emigreerden met miljoenen naar de nieuwe wereld en koloniseerden andere landen. Maar nu? Nu verbieden wij ontdekkingsreizigers die vanuit Afrika Europa willen betreden om zich vrij te bewegen. We zien ze als ongewenst.’ Bevreemdend, dat ‘we’.

Geschiedenis als identiteit
De laatste tijd geven nieuwe Nederlanders vaker hun mening in termen van ‘we’. Ik begrijp dat mensen uit andere culturen in de wij-vorm denken. Hun identiteit hangt samen met de groep waartoe zij zich rekenen. Hier is echter iets anders aan de hand. De schrijver presenteert zich als Europeaan en Nederlander. Zo eigent hij zich een geschiedenis toe die de zijne niet is. Alsof je andermans geschiedenis als identiteit kan aannemen.

Volksverhuizers
Weten wie je bent en waar je vandaan komt, is een groot goed. Ik ben een nakomeling van groepen immigranten uit Frankrijk, Wallonië, Belgisch Vlaanderen, Duitsland, Vlamingen in Engeland en een verdwaalde Pool. Zij kwamen allemaal naar Zuid-Holland. Anderen kwamen vanuit Overijssel en Limburg naar het westen. Vaak trouwden zij pas generaties later met ‘oorspronkelijke’ inwoners van Zuid-Holland. Mijn identiteit is onlosmakelijk verbonden met het leefgebied van die voorouders en met wie zij waren. Hun cultuur, hun ervaringen, ja zelfs hun tongval draag ik in mijn genen mee. Maar je ziet het pas goed als je weet wat hen heeft gevormd.

Identiteitsverwarring
Wat is dan identiteit? Volgens de oude Dikke Van Dale is identiteit: eenheid van wezen, volkomen overeenstemming, persoonsgelijkheid. Een identiteitsbewijs is: persoonsbewijs, gelegaliseerde kaart waaruit iemands identiteit blijkt, legitimatiebewijs. En identiteits- crisis is: toestand van fundamentele onzekerheid over eigen plaats en rol in de omliggende wereld.

Verschillende identiteiten
We hebben allemaal meerdere identiteiten, zoals persoonlijke, genetische, sociale en culturele. Per land en volk verschilt de waardering daarvoor. Het ene volk hecht meer waarde aan culturele of nationale identiteit dan het andere. In westerse landen is persoonlijke identiteit van belang. Dit maakt het voor recente immigranten wellicht moeilijker om hun eigen identiteit hier te bepalen.

Plaats en rol in de samenleving
Als vertrouwde structuren wegvallen, kan een identiteitsbewijs bij onzekerheid houvast geven. Maar dat papiertje bewijst slechts een juridische plaats in de (inter-)nationale samenleving. Die staat los van de werkelijke rol en plaats die iemand daarbinnen heeft. Bijna niemand wordt zomaar in een samenleving opgenomen. Die plaats verwerf je via je rol; dankzij wie je bent en wat je doet binnen de groep. Het zijn de anderen die deze rol moeten erkennen. Dat geldt voor de Afrikaanse briefschrijver, dat gold voor mijn voorouders en dat geldt straks voor mij.

Lokale cultuur
Ik kan zeggen dat er ooit twee voorouders in Arnhem woonden. Maar dat feit alleen maakt van mij nog geen Gelderlander. Zodra ik mijn mond opendoe, hoor je direct dat ik daar niet vandaan kom. Hier speelt cultuur ineens een hoofdrol. Zo klein als ons land is, zo gevarieerd zijn de lokale gewoonten. Zouden immigranten beseffen hoe zeer twee aaneen grenzende dorpen van elkaar kunnen verschillen? De laatste dertig jaar is er veel veranderd, maar in de genen van lokale families zit nog die oude identiteit.

Nieuwe Gelderlander
Na de verhuizing hoop ik dat plaatselijke inwoners mij vooral zien als persoon, en niet als import. Als ik ze vooral vertel wat er mis is aan ‘ons Gelderland’, worden zij dat snel zat. Niet alleen vanwege het commentaar. Het is ook gekunsteld wanneer ik gelijk doe alsof ik er één van hen ben. Pas na verloop van tijd zal daar een stukje persoonlijke geschiedenis ontstaan. Zoals een nieuwe uitloper van een geënte plant, bovenop mijn huidige identiteit.

2 gedachtes over “Een eigen identiteit

  1. basstarter

    tja, het toppunt van integratie zeg maar. Ik vind het ook enigzins verwarrend maar van de andere kant, als hij/zij van ons zich tot het uiterste moet inspannen om in onze cultuur te passen dan kunnen we er moeilijk wat van zeggen. Het is ook wel eens verfrissend dat iemand die eerst niet bij ons hoorde eens zegt wat WIJ al die tijd hebben gedaan. Wat ie zegt is waar. Wij mogen overal heen van onszelf.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s