Charlie Hebdo, alsnog

Charlie Hebdo strijdt naar verluid tegen falende machthebbers. Een nobel streven, waar ik volledig achter sta. Mij ontgaat echter waarom het blad iemand bespot die zich niet kan verdedigen. Profeet Mohammed stierf eeuwen geleden. Zijn volgelingen mogen hem niet afbeelden. Dat mag je belachelijk vinden. Maar bedenk dat veel moslims binnen hun gemeenschap weinig ruimte wordt gelaten voor kritisch denken over het geloof. Pas als zij zich daartoe vrij voelen, kunnen ze een spotprent over hun profeet doorgronden en waarderen.

Daarnaast vormen humor en spot bij mensen uit andere culturen een mijnenveld. Vaak genoeg leidt het tot een pijnlijk misverstand. Dat weet iedereen die internationaal zaken doet. Ook als toerist heb ik menig dodelijk gênant moment beleefd in gezelschap van ‘directe’ Hollanders die zichzelf als man van de wereld beschouwden. Interculturele communicatie is een vak.

Een flink aantal moslims in Frankrijk is slecht opgeleid en woont in achterstands- buurten. Er zijn zat allochtonen die nauwelijks contact hebben met de Franse samenleving. In een banlieue van Parijs of Marseille is het eenvoudig om uitsluitend geloofsgenoten te ontmoeten. Zij regelen in eigen kring hun zaken en kijken alleen naar tv-zenders uit het land van herkomst.

Terecht of niet, veel allochtonen voelen zich gemarginaliseerd en achtergesteld. Dat is een voedingsbodem voor ‘heldhaftig jihadisme’ onder jonge mensen die zoeken naar een positie met status. Ik denk dat spotprenten over hun religie niet bepaald bijdragen tot waardering voor vrijheid van meningsuiting. Laat staan dat het bijdraagt tot een begrip van de Franse cultuur.

Hoe klein ook de wereld van veel Nederlandse moslims is, besefte ik dankzij een intelligente collega. Het enige andere land waar zij en haar familie kwamen, was Marokko. Daar waren haar ouders en voorouders geboren. Eigenlijk wilde ze best eens naar het mondaine Libanon, maar dat zat er niet in. De tentoonstelling ‘Verlangen naar Mekka’ bij Volkenkunde in Leiden bevatte een enorme wereldkaart met vragen en feitjes. Ik stond daar voor terwijl er een groep moslimvrouwen binnenkwam. Ik hoorde hen erover praten. Zij wisten hoegenaamd niets over de moslimlanden waar ze zelf niet vandaan kwamen.

Volgens mij kan een blad als Charlie Hebdo religie er beter buiten laten. Want daar gaat het niet om. Laat cartoonisten hun pen richten op machthebbers die in naam van religie anderen onderdrukken. Die mensenrechten vertrappen, oorlog voeren, toegang tot kennis belemmeren, en het leven van hele volken verzieken. Dat zijn degenen die vrijheid niet respecteren.

2 gedachtes over “Charlie Hebdo, alsnog

    1. Dank je wel. Sinds het plaatsen van dit bericht heb ik geleerd dat het vanwege een juridische reden mogelijk is om religie vrijelijk te bespotten.

      Daarom voeg ik als naschrift enkele citaten toe uit een artikel dat binnen de Leidse Faculteit der Rechtsgeleerdheid is verspreid:
      Beledigen van een geloof mag, maar van gelovigen niet. In die regel zit een pijnpunt, meent Maurits Berger. […] Het recht biedt hier weinig soelaas. Een strafwet kent vaak twee strafbare zaken: blasfemie en belediging. De Nederlandse blasfemie-regel (over smadelijke godslastering) bleek al snel onwerkbaar, en sinds de jaren negentig zijn bijna overal in Europa soortgelijke blasfemieregels afgeschaft. Dan blijft de optie van een aanklacht om belediging open. Die is echter eveneens moeilijk hanteerbaar, om een aantal redenen. De belangrijkste is dat de wet alleen mensen beschermt, en niet abstracties zoals religies of ideologieën. De belediging van rooms-katholieken kan iemand in strafrechtelijke problemen brengen, de belediging van de Rooms-Katholieke Kerk niet.
      De auteur is hoogleraar islam en het Westen aan de Universiteit Leiden, publicist, rechtsgeleerde, arabist en voormalig journalist. 10 januari 2015, Reformatorisch Dagblad

Reacties zijn gesloten.