Zelfbouw in Tegenlicht

Gisteren zag ik het programma Tegenlicht, dat ging over het fenomeen zelfbouw. Je koopt een bouwkavel, maakt een ontwerp en bouwt je huis helemaal zelf. Eigenlijk is het een oude traditie in nieuwe stijl. Ideaal voor individualistische Hollanders. Tenminste, als je creatief en technisch handig bent. En mentaal heel stevig in je schoenen staat. In gemeenten als Almere, Den Haag en Amsterdam gebeurt het al. Het is een alternatief dat de woningbouw weer een beetje op gang kan brengen.

Eenheidsworst
De bouwsector in Nederland wordt nog altijd gedomineerd door gemakzuchtige, zelfvoldane projectontwikkelaars en aannemers. Zij richten zich vooral op grootschalige eenheidsprojecten. Deze situatie hebben wij na 1945 zelf gecreëerd. Toen moesten in rap tempo massaal huizen uit de grond worden gestampt. Door de crisis begint dit nu te kantelen. Zelfbouw dwingt de sector om te letten op huidige wensen van kopers. Het werd wel tijd.

Prijsopbouw
Jarenlang heeft de bouwwereld grof geld verdiend aan de krapte op de Nederlandse woningmarkt. Een frappant voorbeeld geeft Adri Duivesteijn, voormalig wethouder in Almere. Hij stelt dat tijdens de Gouden Eeuw 70% van de bouwkosten in materialen zat. Volgens hem is dat nu slechts 20%. Dus gaat 80% naar overige kosten en beloningen van betrokken partijen. Ambachtslieden verdienden in de zeventiende eeuw relatief minder dan hun collega’s in 2013*. De materiaalkosten verschillen uiteraard per huis. Maar de Vereniging Eigen Huis merkt wel op dat zelfgebouwde woningen vaak kwalitatief beter zijn dan seriebouw. Je krijgt daarbij meer waar voor je geld. Dat zit hem vooral in ruimte, gekozen materialen en aanvullende voorzieningen.

Creatief met wensen van bewoners
Tegenlicht toonde iemand die alle ramen, deuren, dwarsbalken, een wenteltrap en een complete voorpui van Marktplaats had gehaald. Op basis daarvan ontwierp hij zijn huis. Ook was er een echtpaar uit India. Hun villa is geheel naar de behoeften van een oosterse familie ingedeeld. Het zag er schitterend uit. Vanwege het aantal allochtonen, zie ik voor de ambitieuze architect nog een gat in onze woningmarkt. Doe mij maar zo’n Marokkaans ontwerp met kleurrijke aankleding en goudborduurwerk. Plus binnenplaats met zacht klaterend fonteintje.

* Zie bijvoorbeeld: Mensen en economie in de Gouden Eeuw. Jan Luiten van Zanden en Tine De Moor. Leidschrift, jaargang 23, nummer 2, september 2008.