Hakken in het zand/de bijstand

Bij ‘De rijdende rechter’ kwam een man die in een vechtscheiding zat. Zijn vrouw had bij vertrek uit hun huis de boel gesloopt. Hij wilde naar de rechter stappen, maar zag daar tegenop. Dan moest hij namelijk zelf een advocaat betalen. Zijn vrouw zat er totaal niet mee als zij naar de rechter moest. Zij zat in de bijstand. Dus kon zij gewoon een pro-deo advocaat inschakelen.

Objectiviteit
Deze week protesteerden juist de pro-deo advocaten tegen plannen van staatssecretaris Teeven. Hij wil bezuinigen op de rechtsbijstand voor mensen met een laag inkomen. In wiens belang protesteren deze advocaten eigenlijk? Hoe objectief blijf je in het leven, als je beroepsmatig niets anders doet dan slechts één kant van het verhaal bekijken? Deze opstelling zie je wel meer bij mensen die opkomen voor ‘zwakkeren’ in de samenleving. Sommigen menen dat alle ellende ‘zwakkeren’ gewoon overkomt. Dat durf ik te betwijfelen.

15% van de bevolking kan niet meekomen
Ooit zei een succesvolle Indiase ondernemer dat 15% van de mensen in een maatschappij niet mee kan komen. Dan praten we voornamelijk over ernstig zieke en/of gehandicapte mensen. Of over laag opgeleide, langdurig werklozen die ook sociaal heel zwak ontwikkeld zijn. Voor deze mensen is een menswaardig sociaal-financieel vangnet absoluut nodig. Denk aan een bescheiden basisinkomen, medische of psychische verzorging, huisvesting en dergelijke.

Achterstand
Daarnaast kent elke maatschappij een groep met een vergelijkbare problematiek, maar dan in veel mindere mate. Mensen met een handicap bijvoorbeeld, die zich toch heel aardig zelfstandig kunnen redden. Als ik Jetta Klijnsma zie, moet ik steeds aan een ondernemer in Kenia denken. Hij zat in een rolstoel en zei: ‘Het is wel wat lastig zonder mijn benen, maar met mijn handen kan ik prima werken.’ Helaas zijn er in Nederland nu veel te weinig banen voor alle werkzoekenden. De eersten die dan door werkgevers worden geweigerd, zijn mensen waar ‘iets’ mee is. Dat is een realiteit, en daar hangt een prijskaartje aan.

Weigeraars
Dan is er nog een andere groep die niet meekomt. Bij hen gaat het om een welbewuste keuze. Zo wordt Jetta Klijnsma weer eens van alle kanten aangevallen. Zij heeft durven stellen dat mensen in de bijstand een tegenprestatie moeten leveren. Mits zij dat kunnen. Zij wil mensen op hun uitkering korten als zij onaangepast gedrag vertonen. Bijvoorbeeld door met een niqab op sollicitatiegesprek te gaan. Dat is toch best onredelijk van haar. Als je bij een moskee solliciteert, tenminste. Maar wat als het gaat om een caissière of een bejaardenbuddy? Enig realisme kan geen kwaad.

Stuur de rekening niet naar de samenleving
Ik weet hoe snel je lamlendig wordt van nietsdoen. Ook ik heb trainingsklasjes van het UWV bezocht. Daar zag ik welwillenden naast halsstarrige weigeraars zitten. Er wordt al van alles gedaan om mensen op weg te helpen. Kijk naar Dress for Success, taalhulp voor allochtonen, of een netwerk als De Broekriem.
De vraag naar vrijwilligers voor uiteenlopende werkzaamheden is enorm. Feitelijk is er voor elk wat wils. Geef mensen in de bijstand daarom een redelijke keuzevrijheid. Laat ze vooral geen vrijwilligerswerk doen waardoor een betaalde kracht zijn baan verliest.
Als langdurig werkloze belastingbetaler wil ik niet voor de bijstandsuitkering van echte weigeraars opdraaien. Zij zijn tenslotte ook niet solidair met mij. Wil je toch voor hen opkomen, dan betaal je de rekening maar uit je eigen portemonnee. Een politicus kan deze sentimenten negeren. Maar hij jaagt zijn kiezers dan wel regelrecht in de armen van de PVV.